Den Draad
13/11/11 12:58
Geschied- en Heemkundige Kring "De Goede Stede Hamont" over Den Draad
11 november is een belangrijke feestdag voor België. In 1918 eindigde de vreselijke Grote Oorlog op 11 november om 11 uur. Bijna 5 jaar hadden de geallieerden in de loopgrachten gevochten tegen de Duitse agressor. Maar ook in de rest van België zag de bevolking 'zwarte sneeuw'. Hamont-Achel had bovendien als grensgemeente af te rekenen met een zeer bijzonder oorlogstuig: den draad.
Waarom een draadversperring?
In 1914 viel Duitsland België binnen om Frankrijk via een omsingelingsbeweging uit te schakelen. België verloor hierdoor zijn neutraliteit en raakte geïsoleerd van het neutrale Nederland.
Veel Belgen staken de grens over: de ene om de Duitse bezetting te ontlopen, de andere om zich via Engeland aan te sluiten bij het Belgisch leger aan de IJzer, nog anderen om uit vaderlandsliefde aan spionage te doen. De Duitse overheid besliste daarom in 1915 om de grens tussen België en Nederland hermetisch af te sluiten: een voorloper van het IJzeren Gordijn! De Duitsers gebruikten hiervoor in Hamont-Achel een nog haast onbekende methode: een draadversperring geladen met hoogspanning. Hier noemden ze het de schrikdraad of ‘den draad’.
Het uitzicht van den draad
Den draad bestond uit 5 tot 7 boven elkaar gespannen draden met op de middelste draad zo’n 3.000 volt! Om 'toevallige' passanten te waarschuwen voor deze dodelijke afspanning, hadden de Duitsers aan beide zijden van de hoogspanningsdraad, evenwijdig, een wat minder hoge ongeladen draadversperring aangelegd. Hierdoor was de verbinding met Nederland hermetisch dicht. Bovendien werd de grens ook nog eens bewaakt door veteranen van het Duitse leger. Toch trokken nog zowat 500 personen tussen 1915 en 1918 de grens over: smokkelaars, oorlogsvrijwilligers of spionnen. Er werden handige middelen ingezet, zoals een ton, een ladder...of de draad werd doodgewoon doorgeknipt en de daders vluchten zo snel mogelijk Nederland in. Toch stierven ook aan de grens in Hamont-Achel enkele mensen aan deze gewaagde overtocht: schrijnend was het verhaal van een moeder met kind: in een impulsieve reactie raakte het kind de elektrische draad aan met de onmiddellijke dood als gevolg voor moeder èn kind.
Op verscheidene plaatsen in België, zoals aan de Ezel in Hamont-Achel, zijn reconstructies van deze draadversperringen geplaatst.
Deze geven een duidelijk beeld van de harde realiteit, waarbij de smokkelverhalen van o.m. soldatenbrieven naar het front tot de verbeelding spreken.
Merkwaardig is dat de draadversperring in Hamont-Achel eerst in 1915 werd aangelegd langsheen het kanaal en de spoorwegovergang aan de Quatre-Bras, zodat het grootste gedeelte van Hamont-Achel niet in de Duitse bezettingszone lag en een soort niemandsland werd. Deze toestand was uiteraard onhoudbaar en in 1916 verplaatste men de draadversperring dichtbij de werkelijke grens. De Achelse Kluis werd bij die gelegenheid zelfs voor een deel in twee gesplitst en stukken van de kloostermuur werden daarbij afgebroken. In Hamont-Achel werd op 6 mei 2000 een monument opgericht aan Den Draad, als blijvende hulde aan onze frontsoldaten van de IJzer en aan de slachtoffers van de draad.
Het Documentatiecentrum Dr. Bussels herbergt alle beschikbare documentatie over dit verhaal. U kunt er elke dinsdag terecht, Wal 18 van 13.30-17.00 en van 19.00 tot 22.00 uur.
Contact: lukvds@telenet.be
11 november is een belangrijke feestdag voor België. In 1918 eindigde de vreselijke Grote Oorlog op 11 november om 11 uur. Bijna 5 jaar hadden de geallieerden in de loopgrachten gevochten tegen de Duitse agressor. Maar ook in de rest van België zag de bevolking 'zwarte sneeuw'. Hamont-Achel had bovendien als grensgemeente af te rekenen met een zeer bijzonder oorlogstuig: den draad.
Waarom een draadversperring?
In 1914 viel Duitsland België binnen om Frankrijk via een omsingelingsbeweging uit te schakelen. België verloor hierdoor zijn neutraliteit en raakte geïsoleerd van het neutrale Nederland.
Veel Belgen staken de grens over: de ene om de Duitse bezetting te ontlopen, de andere om zich via Engeland aan te sluiten bij het Belgisch leger aan de IJzer, nog anderen om uit vaderlandsliefde aan spionage te doen. De Duitse overheid besliste daarom in 1915 om de grens tussen België en Nederland hermetisch af te sluiten: een voorloper van het IJzeren Gordijn! De Duitsers gebruikten hiervoor in Hamont-Achel een nog haast onbekende methode: een draadversperring geladen met hoogspanning. Hier noemden ze het de schrikdraad of ‘den draad’.
Het uitzicht van den draad
Den draad bestond uit 5 tot 7 boven elkaar gespannen draden met op de middelste draad zo’n 3.000 volt! Om 'toevallige' passanten te waarschuwen voor deze dodelijke afspanning, hadden de Duitsers aan beide zijden van de hoogspanningsdraad, evenwijdig, een wat minder hoge ongeladen draadversperring aangelegd. Hierdoor was de verbinding met Nederland hermetisch dicht. Bovendien werd de grens ook nog eens bewaakt door veteranen van het Duitse leger. Toch trokken nog zowat 500 personen tussen 1915 en 1918 de grens over: smokkelaars, oorlogsvrijwilligers of spionnen. Er werden handige middelen ingezet, zoals een ton, een ladder...of de draad werd doodgewoon doorgeknipt en de daders vluchten zo snel mogelijk Nederland in. Toch stierven ook aan de grens in Hamont-Achel enkele mensen aan deze gewaagde overtocht: schrijnend was het verhaal van een moeder met kind: in een impulsieve reactie raakte het kind de elektrische draad aan met de onmiddellijke dood als gevolg voor moeder èn kind.
Op verscheidene plaatsen in België, zoals aan de Ezel in Hamont-Achel, zijn reconstructies van deze draadversperringen geplaatst.
Deze geven een duidelijk beeld van de harde realiteit, waarbij de smokkelverhalen van o.m. soldatenbrieven naar het front tot de verbeelding spreken.
Merkwaardig is dat de draadversperring in Hamont-Achel eerst in 1915 werd aangelegd langsheen het kanaal en de spoorwegovergang aan de Quatre-Bras, zodat het grootste gedeelte van Hamont-Achel niet in de Duitse bezettingszone lag en een soort niemandsland werd. Deze toestand was uiteraard onhoudbaar en in 1916 verplaatste men de draadversperring dichtbij de werkelijke grens. De Achelse Kluis werd bij die gelegenheid zelfs voor een deel in twee gesplitst en stukken van de kloostermuur werden daarbij afgebroken. In Hamont-Achel werd op 6 mei 2000 een monument opgericht aan Den Draad, als blijvende hulde aan onze frontsoldaten van de IJzer en aan de slachtoffers van de draad.
Het Documentatiecentrum Dr. Bussels herbergt alle beschikbare documentatie over dit verhaal. U kunt er elke dinsdag terecht, Wal 18 van 13.30-17.00 en van 19.00 tot 22.00 uur.
Contact: lukvds@telenet.be