Begraven worden in Volendam

De tijd dat overledenen werden begraven in de kerk, is ruimschoots voorbij. Het waren overigens hoofdzakelijk de welgestelden die zich konden permitteren om in het Godshuis een laatste rustplaats te vinden….Begraven worden in Volendam

11-11-2018 11:56 – Ingezonden door Evert Meijs – Foto Evert Meijs

De tijd dat overledenen werden begraven in de kerk, is ruimschoots voorbij. Het waren overigens hoofdzakelijk de welgestelden die zich konden permitteren om in het Godshuis een laatste rustplaats te vinden. Het ‘gewone volk’ werd begraven op het kerkhof, dat vaak als een hoefijzer om de kerk heen lag. Koning Willem I verbood in 1829 begrafenissen in de kerk definitief, al werden er nadien nog vaak ontheffingen verleend. We kennen allemaal de begraafplaatsen in onze omgeving, waarvan het boskerkhof in Hamont wel een heel speciale architectuur heeft. De structuur van de RK begraafplaats van Volendam daarentegen is sterk afwijkend van het patroon dat wij in onze zuidelijke grensregio kennen.

Een bezoek aan het kerkhof- Volendammers spreken over ‘Het ‘Graf’ – in het centrum van Volendam (gemeente Edam-Volendam) doet je verbazen. De begraafplaats kwam naast de Sint Vincentiuskerk en moest geschikt zijn voor zeshonderd personen. Want voor Volendammers is één ding duidelijk: ze willen alleen maar begraven worden op de katholieke dodenakker naast de kerk. Omdat de ruimte beperkt was, werd de grond opgehoogd, zodat drie kisten boven elkaar konden komen! Door in drie lagen te begraven, was er voldoende plaats voor de overleden inwoners van Volendam. Tot op de dag van vandaag wordt er nog steeds op deze wijze begraven. Je ziet dan, dat zich boven ieder graf drie kleinere platte dekplaten bevinden, die alle drie even klein zijn. Je kunt in Volendam dus nooit helemaal om een graf heen lopen. De graven liggen drie aan drie (dus eigenlijk negen aan negen) zó dicht op elkaar aangesloten, dat je nergens tussen de graven kunt lopen.
Op de dekplaat van ieder grafmonument bevindt zich een rechtstaande zerk met de gebruikelijke gegevens van de overledene.
Door deze manier van begraven, is er geen sprake van koopgraven. Ook bestaan er geen familiegraven: je neemt genoegen met een algemeen graf waarin nog twee andere mensen begraven worden. Na ongeveer dertien jaar worden de graven geruimd, om plaats te maken voor anderen. Kerkmeester E. Woerlee zei twintig jaar geleden in de pers: “Hoewel een echte Volendammer absoluut niet voor cremeren is, heb ik hier al vrouwtjes over de vloer gehad die me vertelden liever gecremeerd te worden dan in Edam begraven te worden”. Ondanks dat er in Edam voldoende ruimte is op de begraafplaats, hecht de Volendammer aan de traditie om naast de Kerk van H.H. Maria en Vincentius ter aarde besteld te worden.
Het cremeren komt  anno 2018 steeds vaker voor. Ongeveer 30% van de overledenen kiest voor crematie. Daarom is ook een gelegenheid gecreëerd om urnen te plaatsen.

Begrafenisfonds
Natuurlijk vallen tijdens een rondwandeling de bekende familienamen op als Tol, Veerman, Schilder, Kwakman, Steur, De Boer, Koning, Zwarthoed, Jonk en Tuijp. Bijzonder is ook de keurige verzorging van de graven. Op bijna elke zerk is een foto aangebracht van de overledene. De graven zijn stuk voor stuk mooi gepoetst en de vele bloemen geven het geheel een frisse aanblik.
De begraafplaats wordt nog steeds beheerd door het Begrafenisfonds Volendam, (officieel luisterend naar de naam ‘Begrafenisfonds Jozef van Arimathea’) dat op haar website aangeeft in 1874 te zijn opgericht. Het fonds is en blijft onderdeel van de parochie HH Maria en Vincentius en had vroeger een begrafenisverzekering voor de inwoners van het Noord-Hollandse dorp.
Naast het beheren van de begraafplaats valt ook Uitvaartcentrum Het Mirakel onder de verantwoordelijkheid van het fonds. Ook de zorg voor het bijzondere monument van de nieuwjaarsbrand (2001) is aan hen toevertrouwd.
Het kerkhof bestaat overigens uit twee aparte stukken. In een publicatie maakt Dick Brinkkemper na historisch onderzoek melding van het aantal verdronken Volendammers, spreekt hij over de slachtoffers van de nieuwjaarsbrand en licht hij de diverse uitbreidingen toe die in de loop der jaren hebben plaatsgevonden.

Een bezoek aan Volendam is dus eigenlijk pas compleet indien ook de begraafplaats naast de Sint Vincentiuskerk  wordt bezocht en men zelf kan zien met welk respect en op welke speciale wijze de dorpelingen aandacht schenken aan de laatste rustplaats van hun dierbaren. De heer Cees de Wit van het Begrafenisfonds Volendam meldt tenslotte: “Het Graf is dag en nacht geopend, met uitzondering van de kermisdagen in september”.  

Powered by Blog Grabber