Bij het sluiten van een huwelijk kan een zogenaamd ‘trouwboekje’ of ‘familieboekje’ door de gemeente worden verstrekt. Daarin staat officieel vermeld wanneer, waar en door wie twee mensen met elkaar zijn…Trouwboekje, geschenk of noodzaak
15-04-2018 06:07 – Ingezonden door Evert Meijs – Foto’s Evert Meijs
Bij het sluiten van een huwelijk kan een zogenaamd ‘trouwboekje’ of ‘familieboekje’ door de gemeente worden verstrekt. Daarin staat officieel vermeld wanneer, waar en door wie twee mensen met elkaar zijn getrouwd voor de wet. Maar niet overal zijn de regels over zo’n boekje hetzelfde. Een onderzoek leerde dat de verschillen in ons lezersgebied (van Overpelt t/m Maarheeze) wel interessant zijn.
Een trouwboekje is eigenlijk een uittreksel van de officiële huwelijksakte. De akte zelf bevat alle relevante gegevens over het bruidspaar, zoals geboortedatum, geboorteplaats, namen van de ouders en van de getuigen en de gemeente waarin het wettelijk huwelijk is gesloten. De ambtenaar die het huwelijk voltrekt, tekent de akte, samen met het bruidspaar en de getuigen. Het document wordt door de gemeente bewaard.
Het trouwboekje echter is een samenvatting van die akte, en is niet gratis: er dient voor betaald te worden. In Hamont twee tientjes, in Cranendonck bijna drie. Overpelt verstrekt het boekje trouwens wél kosteloos. Maar wist je dat het niet verplicht is om een dergelijk document aan te schaffen? Je kunt je afvragen waarvoor het boekje dan dient.
Tóch zien veel paren het trouwboekje als het officiële document waaruit blijkt dat het huwelijk is gesloten. Het wordt vaak ook beschouwd als een herinnering aan een mooie dag, een mijlpaal in iemands leven. Bovendien geeft het zekerheid over de juiste schrijfwijze van de namen, en geboren en overleden gezinsleden kunnen er in worden vermeld, met datum en tijdstip. Tenslotte kan er in worden genoteerd wanneer een koppel voor de kerk is getrouwd.
Burgemeester, Salesiaan en Notaris
Tijdens een bezoek aan het echtpaar Willy van Moorsel / Agnes Winters in Hamont-Achel, kwam hun trouwboekje (1964) op tafel. “Ik denk”, aldus Willy, “dat wij een extra mooi exemplaar hebben, aangezien ik op de burgerlijke stand van de gemeente werkte. Kijk maar, de kaft ziet er sierlijk uit en de tekst is niet geschreven of getypt, maar gedrukt”. Op de kaft het wapen van de stad en de letters W en A. Dan zijn alle gegevens van het bruidspaar in mooie letters op de eerste pagina gedrukt, en voorzien van een handtekening van de burgemeester. Ook de stempel van de stad is geplaatst, naast twee fiscale zegels die bij de tekst zijn geplakt; van 20 Bfrs en 30 Bfrs. Op de volgende pagina is te lezen dat Agnes en Willy in Peer voor de kerk zijn getrouwd door salesiaan Bollen, en dat vooraf bij notaris Paul Eijben een huwelijkscontract werd opgemaakt. De twee kinderen uit dit huwelijk zijn eveneens vermeld, evenals de datum waarop ze werden gedoopt en ingeënt voor de pokken. Bij het oudste kind is ook de trouwdatum genoteerd met de naam van de partner.
Sinds september 2015 worden géén gegevens meer in het boekje genoteerd over bepaalde huwelijkse voorwaarden die bij de notaris zijn vastgelegd.
Bepalingen
Dan volgen 27 pagina’s over ‘rechten en plichten van de echtgenoten’, zoals beschreven in het Burgerlijk Wetboek. Indien men beroep wil aantekenen tegen o.a. de echtelijke verblijfplaats, wordt daarvoor uitvoerig de gelegenheid gegeven in artikel 217. Ook wat er moet gebeuren indien de plichten niet worden nagekomen, wordt nauwkeurig beschreven. De rol van de rechtbank wordt daarbij expliciet uitgelegd.
Verder worden inlichtingen gegeven over wettelijke bepalingen rond geboorte, huwelijk en overlijden. Ruim vijf pagina’s handelen over het bepalen van de nationaliteit en naturalisatie. Opvallend is het aantal afspraken tussen de Belgische en de Franse staat omtrent een internationaal huwelijk van inwoners uit deze twee landen. Het laatste deel van de tekst is bestemd voor de aanstaande moeder en gaat over de gezondheid van de zuigeling, vaccinatie en een eventuele ‘postnatale toelage’.
Hoofddoel
Een Nederlands trouwboekje uit die periode heeft veel overeenkomsten met het Vlaamse. Er is zelfs óók een fiscale zegel ingeplakt -met stempel- maar zoznder bedrag. In Nederland werd echter bij het huwelijk ook door de kerk een boekje verstrekt, onder de titel ‘Korte onderrichtingen en nuttige wenken voor de gehuwden’. De priester schreef de gegevens van bruid en bruidegom in het boekje en er was plaats voor informatie voor vijftien kinderen. Naast de geboortedatum werden vermeld de datum van doop, eerste communie, vormsel en overlijden. Voor de trouwdatum van de kinderen was geen plaats ingeruimd, wel voor de namen van de peter en de meter. Het boekje was goedgekeurd door de bisschop van Breda en bevatte informatieve teksten over het hoofddoel van het huwelijk: ‘kinderen voor God voort te brengen en christelijk op te voeden’. Het bruidspaar moest vrij van doodzonde zijn en er volgde een uitleg over ‘de huwelijksplicht’; het verwekken van kinderen. Daarbij werd aangegeven wat geoorloofd en niet geoorloofd was. ‘Over de zwangerschap’ was een hoofdstuk van meerdere pagina’s. Dopen als het geboren kind in stervensgevaar was, behoorde tot één van de plichten van de ouders. Er werd uitgelegd hoe dat behoorde te gebeuren en welke woorden moesten worden uitgesproken.
Met deze twee trouwboekjes wist elk bruidspaar aan welke leefregels men zich in de huwelijkse staat diende te houden.