‘We willen het heden en verleden bij elkaar brengen’

Het Toom Crash Monument 1944 dat zondag aan de Asbroekweg in Budel, op de grens van Nederland en België, wordt onthuld, is een blijvend eerbetoon aan de in de nacht van 27 op 28 mei 1944 omgekomen bemanning…‘We willen het heden en verleden bij elkaar brengen’

26-05-2017 14:36 – Ingezonden door Roy de Leijer – Foto’s DeMeus

Het Toom Crash Monument 1944 dat zondag aan de Asbroekweg in Budel, op de grens van Nederland en België, wordt onthuld, is een blijvend eerbetoon aan de in de nacht van 27 op 28 mei 1944 omgekomen bemanning van een Canadese bommenwerper. Ook moet het monument een bijdrage leveren aan het besef dat vrijheid en vrede niet vanzelfsprekend zijn.

“We willen het heden en verleden met dit monument bij elkaar brengen. Daarom zijn er ook lesbrieven voor de scholen in Cranendonck gemaakt”, vertelt René Vos van de projectgroep die het initiatief voor het monument heeft genomen.
Met het monument wordt de crash herdacht die een bommenwerper van het Canadese 432 (Leaside) squadron maakte in de nacht van 27 op 28 mei 1944 in de omgeving van de Toom in Budel.
Het toestel werd midden in de nacht onder vuur genomen door een Duitse nachtjager. De Halifaxbommenwerper had zijn explosieve lading kort daarvoor afgeworpen boven een Duits infanteriekamp in het Belgisch-Limburgse Beverlo. Vos: “Een eerdere poging in de nacht van 12 op 13 mei mislukte omdat de markeringsbom op het dorp Beverlo terechtkwam. Daardoor kwamen tweehonderd burgers om het leven.”

De aangeschoten bommenwerper leek aanvankelijk af te koersen op de Budelse dorpskern. Boven het gehucht Driebok maakt het toestel echter een draai naar links. Met deze manoeuvre bood de piloot, Howard Menzies, de bemanning meer tijd om het vliegtuig met een parachute te verlaten. Het vliegtuig stortte vervolgens neer in een weiland in de omgeving van de Asbroekweg in Budel.
Omdat zijn parachute niet openging overleefde Menzies de sprong niet. Dit in tegenstelling tot Walter Rowan, Robert Hall, Jack Gouinlock en Donald Rutherford. Zij wisten – soms op wonderbaarlijke wijze – uit handen van de Duitsers te blijven. Van hun collega-bemanningsleden John Clarke, Thomas McClay en Hebert Rodgers ontbreekt tot op heden ieder spoor. Het drietal staat nog altijd geregistreerd al vermist.

Een vliegtuigcrash was in de oorlogsjaren niet uitzonderlijk. Alleen al in de gemeenten Hamont-Achel en Cranendonck zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog twintig vliegtuigen neergestort. Vos: “Aan deze crash kleeft echter een mysterie omdat van de acht inzittenden er drie nooit zijn teruggevonden.” Voor de Budelnaar was dit de reden een boek over het ‘Toom Crash Mysterie’ te maken. Het boek kost 20,- euro. Een gedeelte van de opbrengst is bestemd voor het onderhoud van het gedenkteken aan de Asbroekweg.
Het monument bestaat onder meer uit een gedenkplaat, een gedeelte van een vliegtuigpropeller en twee draagbalken, die afkomstig zijn van het neergestorte toestel. Ontwerper Wim Ogier: “Hiermee wordt de v van vrijheid en vrede uitgebeeld.” Hij en Vos vonden de draagbalken in de omgeving van de crashsite. Ogier: “Wij hebben vooral onderdelen van een van de motoren gevonden. Een gedeelte van wat we hebben gevonden wordt zondag aan het publiek getoond. We willen er echter geen kermis van maken.”

Het Toom Crash Monument 1944 wordt zondag om 14.00 uur onthuld. Twee oude lesvliegtuigen leggen dan een gedeelte van de route af die ook door de Halifaxbommenwerper is afgelegd. Ze brengen een eresaluut aan de overleden bemanningsleden. Verder geven onder meer veteranen en hoogwaardigheidsbekleders uit verschillende landen acte de présence.
Ook een twintigtal nabestaanden is zondag bij de onthulling van het Toom Crash Monument aanwezig. Ogier: “Ze nemen allemaal de moeite om op eigen gelegenheid naar Nederland te komen.” “Onder meer de directeur van het Bomber Command museum Canada komt speciaal over voor de onthulling van het monument”, weet Vos, die ook een zus van John Clark aan de telefoon heeft gehad. Vos: “Ze kan helaas niet komen, maar was tot tranen geroerd.”
Het Toom Crash Monument 1944 heeft de leden van de projectgroep veel tijd en energie gekost. Vos: “Maar het levert ook veel op. Veel mensen stellen vragen en komen een kijkje nemen als wij bij de Asbroekweg aan het werk zijn. Het monument verbindt mensen met elkaar.”

Powered by Blog Grabber