Mijn vrouw hangt in het Rijksmuseum!

ACHEL – Vanuit de Leliestraat telefoneert Achelaar Henk Lemaire met de vraag om een artikel over zijn kunstzinnige vrouw: “Ze hangt in het Rijks, en dat vind ik een geweldige prestatie”, zegt hij trots. Uiteraard alleszins reden om een gesprek met zijn vrouw Rian Lemaire-Smulders aan te knopen, want haar werk is –samen met 562 andere kunstwerken-  uit ruim 8000 kunstwerken uitgekozen om tot half september geëxposeerd te worden in het Amsterdamse Rijksmuseum. Maar ze behaalde méér successen.

Henk maakt de voordeur open en loopt even later door naar de insect-vriendelijke achtertuin, om zijn vier bijenvolken te laten zien. “Ik heb al drie keer geslingerd, dit jaar”, zegt hij trots, waarmee hij bedoelt dat hij al drie keer met een centrifuge de honing uit de bijenraten heeft gehaald. Na het verschil te hebben uitgelegd tussen een vlinderstruik en een kattenstaart en verteld te hebben over bijenkasten in Amsterdamse woningen en op de Notre Dame van Parijs, gaat het gesprek verder aan de keukentafel met zijn vrouw Rian (1952 Valkenswaard). “In 2008 fiets ik met een vriendin door Neerpelt en zie daar het Niko: de kunstacademie. Daar heb ik eigenlijk altijd al graag naar toe gewild. Ik bel of ik er schilderlessen kan volgen. Dat lukt.” Al meent Rian geen talent te hebben, haar vriendin zegt dat ze vroeger op school al zo vaak mocht tekenen op het bord. Als de gastvrouw korte tijd later oude schoolrapporten bekijkt, blijkt tot haar verbazing inderdaad dat ze toen al hoge punten kreeg voor tekenen. Er gaat op de Niko een nieuwe wereld voor haar open. Ze is er nóg dankbaar voor.

In de flow
In het begin denkt Rian: “Dat leer ik nooit!” Maar de eerste vijf jaren gaan voortreffelijk en worden afgesloten met een diploma. Daarna gaat ze zich specialiseren en ontwikkelt haar eigen stijl, die ze omschrijft als emotie, op zoek naar de ziel van de kwetsbare mens. Het mysterieuze, het ondoorgrondelijke. “Er gaat in mensen zóveel om, vooral bij kinderen, wat niemand weet.”  Rian schildert dan ook mensfiguren, hoofdzakelijk kinderen. De kleuren zijn vaak ingetogen. Ze maakt haar eigen kleuren puur op gevoel. 

“Ik vind het altijd moeilijk om te starten met een nieuw schilderij. Ik heb wel iets in mijn hoofd, meestal aan de hand van een foto, dus ik weet wat ik wil. Dan begin ik mijn werk met houtskool op te zetten. En in één keer voel ik dan met schilderen te kunnen starten. En als ik dan eenmaal bezig ben, dan zit ik in de flow en blijf aan de gang. Dan hoef ik ook geen eten en drinken”, betoogt de kunstenares, die haar schilderstuk nooit in één keer af maakt. “De dag erna kijk je er vaak weer anders tegenaan”, zegt ze. 

Bijzondere wending
Na het vijfde leerjaar op de academie is er een expositie van alle examenkandidaten. Rian toont haar werken voor het éérst aan een breed publiek. “Ik dacht, och, het is wel aardig, ’t zal wel”, zegt ze bescheiden. Maar een dame uit Gastel komt naar haar toe en vraagt of ze haar werk wil verkopen voor € 1000 . “Het doet me aan mezelf denken als kind”, is haar motivatie. “Nee, dat bedrag vind ik veel te hoog”, zegt Rian geschrokken en verbouwereerd, en het volgende bod is € 800. Ze gaat akkoord, Henk lijst het schilderwerk in en zo krijgt haar carrière een bijzondere wending. Haar leraar zegt nog dat de koopster iemand is met verstand van zaken. “Een mooier compliment kun je niet krijgen, toch? Het schilderij van een meisje dat over bergen uitkijkt, is mijn allereerste ervaring met een koper van mijn werk”. 

Vanaf dat moment bezoekt Rian steeds vaker musea en maakt zo kennis met werken van allerlei beroemde schilders. In een museum moet ze van geluk of van bewondering haar emoties soms bedwingen. 

VondelCS Amsterdam
Na meermalen succesvol mee te hebben gedaan aan wedstrijden, en meerdere exposities met haar eigen werken te hebben ingericht, stuurt de Achelse ook een stilleven in naar de AVRO-TROS voor een wedstrijd. “Ik had toevallig net een schilderstuk gemaakt van ingepakte hooibalen, en stuurde dat in. Opnieuw werd ik uitverkoren, samen met enkele anderen. Mijn stilleven kreeg een plekje in het VondelCS in het Vondelpark te Amsterdam.” Korte tijd later kan ze meedoen met het programma rond ‘Jeroen Krabbé zoekt Picasso’. “Ik was net bezig met een schilderij met een blauwe toon, en Picasso heeft ook een blauwe periode gehad. Opnieuw werd ik geselecteerd en eindigde op de tweede plaats. Dat was ook super.”

Geweldig om geselecteerd te worden.
Vanwege het Jaar van Rembrandt komt er een oproep om kunstwerken in te sturen naar het Rijksmuseum die geïnspireerd zijn op Rembrandt. “Ik vind vooral het licht in zijn schilderijen fantastisch. Ik ben veel bezig om óók het contrast te laten spreken in mijn werken. Dus ik dacht: ik probeer het gewoon en stuurde een foto op.” Na een maand komt het bericht dat Rians werk weer  favoriet is. Haar schilderij ‘Twee Meisjes’ wordt vervolgens door haar zoon naar het Rijksmuseum gebracht voor de tweede selectie. “Geweldig om uit ruim 8000 kunstenaars uit negentig landen geselecteerd te worden. 563 werken worden geëxposeerd, waaronder het mijne.” Rian en Henk zijn aanwezig bij de opening op 15 juli, waarbij meer dan elfhonderd personen aanwezig zijn. “De opening was een feestje, met koffie, gebak en noem maar op. Alles was in dezelfde kleur, zelfs het gebak, de bekertjes, de uitnodiging, de ballonnen en noem maar op”, zegt Rian opgewonden. “Ik werd bevestigd dat ik toch op één of andere manier goed bezig was.”

Positieve reacties
Terecht is Rian trots om haar werk tussen allerlei andere nationale en internationale werken te zien hangen in het Rijksmuseum van Amsterdam. “De volgende dag zijn we nog eens terug geweest om te gaan kijken. Dan pas realiseer je je dat het eigenlijk toch heel bijzonder is om daar tot 15 september je schilderij te mogen exposeren”, zegt ze. Als echtgenoot Henk nog wat paperassen haalt en koffie inschenkt, zegt Rian dat ze vooral via Facebook erg veel positieve reacties heeft ontvangen. Ze heeft ook goede kennissen overgehouden aan de vernissage. Rian: “Men heeft al gevraagd of we met enkele anderen tegelijk ons schilderwerk weer gaan ophalen in september.”

Aan de keukenmuur hangt enigszins verscholen een ander werk van haar, (zonder titel), waarbij haar stijl en de gebruikte kleuren duidelijk herkenbaar zijn. Het zijn drie spelende kinderen op de hoek van de straat. Gelukkig raakt Rian meer en meer over haar eigen schroom heen. “Je doet het gewoon goed”, zegt Henk en vervolgens nodigt ze iedereen uit om in Amsterdam te gaan kijken in de Philipsvleugel. “Maar ook bij mij thuis is men welkom om naar mijn werken te komen kijken.”

Tekst en foto’s Rian Lemaire en Evert Meijs