Oorlogsverhaal Budelnaar staat centraal in ‘Soldaat van Cranendonck’

Budelnaar Thieu Vonken is een van de drieduizend militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de Prinses Irene Brigade (PIB) hebben gediend. Zijn verhaal staat op zondag 22 september centraal bij de belevingstocht ‘Soldaat van Cranendonck’, die in het kader van 75 jaar bevrijding wordt gehouden.

BUDEL – Het oorlogsverhaal van Thieu Vonken kwam pas vele decennia na de bevrijding boven water. “Thuis werd er nooit over de oorlog gesproken. Pas vele jaren later, op verzoek van zijn kleinkinderen, heet onze vader zijn verhaal laten optekenen”, zegt zoon Harold.

Als dienstplichtige militair kwam de Thieu, een Budelse slagerszoon van begin twintig, terecht in de keuken als kok. In 1939 werd hij gestationeerd in Horn. Nadat de oorlog op 5 mei was uitgebroken werd hij overgeplaatst naar de broeders in Baexem. Op 10 mei wist hij op het nippertje te ontkomen aan de Duitsers. Na twee dagen en nachten achter elkaar gewerkt te hebben lag hij te slapen op het moment dat zijn collega’s de terugtocht al hadden ingezet. De slapende Thieu hadden ze daarbij over het hoofd gezien. 

Met achtergebleven militairen trok Thieu vervolgens naar Brabant. Vanwege de oprukkende Duitsers kwam de Budelnaar niet verder dan Soerendonk, waar hij nog wel een broer en zus ontmoette. Onder meer via Antwerpen en Oostende kwam hij aan in Brest, waar hij in een boot de overtocht naar Plymouth in Groot-Brittannië maakte.

“In België werd hij twee keer tegen een muur aangezet, omdat ze dachten dat hij een Duitse spion was”, vertelt Harold. In alle haast had hij zijn papieren in Baexem laten liggen. Een bekende uit Budel kon echter zijn identiteit bevestigen. 

In Groot-Brittannië sloot hij zich aan bij de Koninklijke Nederlandse Brigade ‘Prinses Irene’. “Hij heeft nog getafeltennist met prins Bernhard”, weet zoon Jeffrey.

Ook leerde Thieu in Engeland zijn toekomstige vrouw Doris Evans uit Wales kennen. Op 5 augustus 1944, een paar maanden nadat de Budelnaar in het huwelijksbootje was gestapt, werd hij met de Prinses Irene Brigade (PIB) naar Normandië in Noord-Frankrijk verscheept. 

Na de bevrijding van onder meer St. Come en Pont-Audemer werd er doorgestoten naar Beringen in België. In de nacht van 20 september zette Thieu bij Borkel en Schaft weer voet op Nederlandse bodem. Daar vond een kortstondige ontmoeting plaats met twee van zijn broers en zussen. Het duurde daarna nog maanden voordat hij de rest van de familie terugzag. Jeffrey: “Hij heeft altijd gezegd dat hij het op dat moment niet heeft aangedurfd om naar Budel te gaan. Als hij dat wel had gedaan, dan was hij waarschijnlijk niet teruggekeerd naar zijn strijdmakkers.”

In Nederland werd de PIB onder meer ingezet bij de operatie Market Garden. Ze kwamen echter niet verder dan Elst. Toen later bij de rivieren een patstelling ontstond, mocht Thieu Thieu met verlof. Na vijf jaar zag hij zijn familie terug, behalve zijn in 1942 overleden vader. Jeffrey: “Ze hebben ons altijd vertelt dat die van het verdriet over zijn afwezigheid is gestorven.”

Enkele dagen voor de Duitse capitulatie op 5 mei 1945 ging Thieu met verlof naar Engeland, waar hij voor het eerst zijn zoon Jeffrey zag. 

Na de oorlog keerde Thieu, die verschillende oorlogsonderscheidingen heeft gekregen, terug naar Budel. Hij ging aan de slag als boekhouder. Het gezin heeft ook nog een tijdje in Alphen aan de Maas gewoond. In 1953 volgde de definitieve terugkeer naar Budel, waar Thieu een eigen accountantskantoor begon. Hij overleed in 2000.

“Onze vader was nooit erg spraakzaam over de oorlog. In zijn agenda zat wel altijd een aantal foto’s die waren afgenomen van een Duitse krijgsgevangene, die later door de Canadezen is doodgeschoten”, zegt Harold.

Hij ging ook niet mee in de rancunegevoelens tegen Duitsers, stelt Jeffrey: “Onze zus is met een Duitser getrouwd, daar heeft hij nooit moeite mee gehad.”

Thieu was een echt verenigingsmens. Hij was bij veel verenigingen en stichtingen actief als bestuurslid. Ook was hij jarenlang raadslid en wethouder. Jeffrey: “Bij de dodenherdenking in Cranendonck was hij altijd aanwezig. Daar wilde hij per se naar toe.”

Belevingstocht

De belevingstocht met als thema ‘Soldaat van Cranendonck’ is een van de activiteiten die in het bevrijdingsweekend van 20, 21 en 22 september in Cranendonck plaatsvinden. Het complete programma is terug te vinden op www.wapenbroederszuid.nl/cranendonck

In de belevingstocht, die om 13.00 uur start, worden aan de hand van een twintigtal oorlogssituaties de oorlogsjaren 1940-1945 door bijna negentig acteurs nagespeeld in het centrum van Budel. Het verhaal van Thieu Vonken staat hierin centraal. “Van de acht Cranendonckse Engelandvaarders is hij de enige die bij de Prinses Irene Brigade heeft gediend”, vertelt medeorganisator René Vos. Om 15.00 uur vliegen enkele oorlogsvliegtuigen en een bommenwerper over de Markt in Budel. Vos: “De belevingstocht duurt een uur. De laatste deelnemers kunnen om 17.00 uur vertrekken.” De entree bedraagt 3,- euro.

Foto Jos Meusen 

Foto  Van links naar rechts: Harold Vonken, René Vos en Jeffrey Vonken.