Filmdebuut over Amerikaanse Begraafplaats Margraten zondag te zien op NPO1

BUDEL-SCHOOT – De documentaire ‘Some Will Never Return’ is zondag te zien op NPO1. Voor de makers, Eric Peeters uit Budel-Schoot en Twan van Asseldonk uit Boekel, is het een bijzonder moment. Niet in de eerste plaats omdat ‘Some Will Never Return’ pas hun eerste filmdocumentaire is. 

In ‘Some Will Never Return’ staat de Amerikaanse Begraafplaats Margraten centraal. Hier liggen meer dan achtduizend veelal jonge Amerikaanse soldaten begraven. Zij vochten tijdens de Tweede Wereldoorlog voor de bevrijding van Europa. In Margraten (Limburg) ligt de enige Amerikaanse militaire begraafplaats in Nederland.

In maart was de film ook al te zien op Limburgse regionale omroep L1. Het idee voor de documentaire ontstond bij het maken van een bedrijfsfilm, de dagelijkse kostwinning van Eric Peeters en Twan van Asseldonk. Daarbij vertelde een opdrachtgever dat hij grafadoptant was bij de Limburgse begraafplaats. Hij is een van de velen. Alle graven zijn namelijk geadopteerd. Er is zelfs een wachtlijst. Bovendien hebben veel van de adoptanten contact met nabestaanden in de Verenigde Staten. Dit bijzondere aspect zette Van Asseldonk en Peeters aan tot het maken van een filmdocumentaire. Behalve verschillende adoptanten, waaronder minister Raymond Knops van Binnenlandse Zaken, komen in de documentaire onder meer Amerika-deskundigen Maarten van Rossem en Willem Post aan het woord.

Voor Peeters was Margraten geen onbekend terrein. “Als klein kind was ik al enorm onder indruk van de begraafplaats. Mijn uit Polen afkomstige peetoom nam me er regelmatig mee naar toe. Hij is een van de in Nederland achtergebleven Poolse bevrijders. Als we over de begraafplaats liepen dan had hij het altijd over zijn collega’s.”

Dat de filmmakers met hun eerste documentaire meteen de landelijke televisie halen hadden ze van tevoren nooit kunnen dromen. “Wij zijn er heel erg blij mee. NPO1 is natuurlijk het absolute hoofdpodium. We zijn maanden bezig geweest met lobbyen. Het is mooi als het dan lukt”, zegt Peeters, die een paar weken geleden door omroep WNL werd benaderd. Eerder werd er in de programma’s ‘WNL op zondag’ en ‘Goedemorgen Nederland’ aandacht aan de documentaire geschonken.

Het duo is blij dat een groot publiek de documentaire nu kan zien, maar als het aan Peeters en Van Asseldonk ligt blijft het daar niet bij. Peeters: “We willen mensen ook aanzetten tot nadenken. De film laat zien dat de democratie waarin wij leven zwaarbevochten is. De hoge prijs die daarvoor is betaald zie je terug in Margraten. Daarom raad ik iedereen aan de begraafplaats een keer te bezoeken. Aan de enorme zee van witte kruizen zie je dat er echt iets op het spel heeft gestaan en nogal altijd staat. Democratie heeft namelijk ook onderhoud nodig.”

Memorial Day

De documentaire wordt uitgezonden op vooravond van Memorial Day. Dit is dag waarop de Verenigde Staten hun omgekomen militairen herdenken. Volgens goed gebruik gebeurt dit op de laatste maandag van mei. Een dag eerder vindt traditiegetrouw een herdenkingsbijeenkomst plaats op de Amerikaanse Begraafplaats Margraten.

Ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding van Nederland legt koning Willem-Alexander zondag de eerste krans bij deze herdenking, die vanwege het coronavirus sterk is afgeslankt. Daarom vindt de herdenking zonder publiek plaats. Wel is onder anderen de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra aanwezig.

De herdenking is om 14.45 uur live te zien op NPO1. Eerder op de dag worden er twee documentaires uitgezonden, waaronder ‘Some Will Never Return’. De film is vanaf 11.05 uur te zien op NPO1.