Boerenbedrijf op Beverbeek in vroeger tijden dl 1

HAMONT – Aan de Augustinessenstraat heeft het echtpaar Jean Broekx en Cecile Claes een fraai appartement. Zij woonden voorheen op boerderij Beverbeek 15, kort bij het kasteeltje van Beverbeek en het Scoutsheem. Op die plek werkten de ouders van Jean al, en momenteel komen de dochter en schoonzoon van Cecile en Jean naar de boerderij als derde generatie. Samen met Harrie Meeuwissen (geboren in deze contreien) kijken zij terug op het boerenleven in het algemeen en op Beverbeek in het bijzonder. Deze week deel 1, ’n volgende keer deel 2.

Tekst en foto’s Evert Meijs

“ ‘t Is jammer dat zo weinig mensen weten dat er zulke prachtige bloemenvelden zijn bij de boerderij”, zo begint Harrie het gesprek. “Ingezaaid met gemeenschapsgelden in het kader van milieuvriendelijk boeren. De landbouwer wordt als landschapsbeheerder daarvoor vergoed”, weet hij. Cecile brengt koffie en water en als vanzelf komen de herinneringen naar boven over het boerenbedrijf van vroeger. “Als je de landerijen in Zeeland vergelijkt met hier, hebben wij alleen maar kleinschalige boerenbedrijven”, aldus Jean, die zich tijdens zijn recente fietstochten verbaast over de enorme stukken grond van 20 à 30 hectaren. 

Van Straelen en de Universiteit

Jean werd in 1952 geboren ‘bij de Zusters’ in Hamont. Zijn vader Jef kwam van Erpecom bij Grote-Brogel en zijn moeder Catho uit Bocholt. “Na vertrek van de Kinderen Reijnders van de ouder boerderij op Beverbeek naar de Vlasroot in Hamont (1 broer Jef en 3 zussen Gien, Lies en An) kwamen in april 1951 mijn ouders op de oude boerderij Princehoef aan de Beverbeek te wonen, een historische half-open hoeve uit 1680, compleet met inkompoorten. De rechterhelft van de vierkantshoeve was een boswachterswoning waar boswachter Vliegen uit Achel nog woonde. Trouwens zijn drie gebroers van mijn vader gehuwd met drie zussen Hillen”, glimlacht Hamontenaar Broekx. Zijn ouders bouwden een kippenstal bij de hoeve. “In eerste instantie was Van Straelen eigenaar van het gebied en droeg grote stukken grond later over aan de Universiteit van Leuven voor wetenschappelijk onderzoek. De universiteit  heeft er in 1965 nog een nieuwe koeienstal (momenteel jongveestal) bijgezet, voor 28 koeien. Mijn ouders begonnen met 14 koeien, en de mensen in de omgeving zeiden: “Broekx krijgt deze stal nooit vol.” 

In 1978 werd de oorspronkelijke boerderij Princehoef afgebroken. Het zou nu ondenkbaar zijn geweest om zo’n historische boerderij te slopen, volgens Harrie en Jean. “De oude balken van Princehoef zijn nog gebruikt in het Begijnhof van Leuven, toen dat gerestaureerd werd”, weet Jean zich te herinneren. In 1979 werd er een nieuwe stal voor 53 koeien gebouwd door Jean en Cecile.

Eendagskuikens

Jef en Catho werkten tot 1974 op de boerderij en bouwden toen aan de Ruiterstraat een varkensbedrijf. “Pa boerde nog met paard. Ik heb nog tot mijn achttiende met het paard gevaren. We ploegden met twee paarden: een Belgisch en een lichter zwart paard. Ook voor de pikdorser stonden twee paarden”, zegt Jean. Dan komt Cecile binnen met een klein geweertje om een kurk mee weg te schieten. Ze lacht hartelijk en zegt: “Nog van Lies Reijnders gekregen om ons te verdedigen…” Jef had naast koeien en varkens maar liefst 900 kippen. ”Dat was veel voor die tijd”, aldus Jean en hij herinnert zich dat er een Leuvens stoofke stond met daarover een grote kap. “Daar zaten dan de eendagskuikens onder om warm te blijven.” De gronden waren voornamelijk weiland, graan, bieten en aardappelen. Later kwam er vooral maïs bij. Toen Jean 18 jaar werd, kocht zijn pa de eerste tractor met bijbehorende machines als een ploeg, een zaai- en een cirkelmaaimachine. Toen kon het Belgisch paard verkocht worden. “Op het zwarte paard heb ik nog geruiterd”, zegt Jean glimlachend. Er werd door zijn ouders ook een nieuwe kippenstal gebouwd voor 3600 legkippen.

Jef werkte veel samen met zijn tweelingbroer Bèr, (gehuwd met een zus van zijn vrouw), die op de Oude Hoeve in Achel boerde, waar nu Ligtvoet woont.

Aanleg telefoon

De Coöperatieve Boerenbond van Hamont leverde in die tijd meel, krachtvoer, zaadgoed en meststoffen. Jef Leyssen was zaakvoerder, en tegelijkertijd de bankier en deed ook de verzekeringen. “Op zondagochtend haalde mijn vader geld van de bank om bij Jef Leyssen af te kunnen rekenen.” Meeuwissen vertelt: “Het was een schitterend bedrijf, die Boerenbond, aan de Achelpoort. Een zoon, Jan, woont er nog altijd. Ze hadden veel concurrentie van de families Umans, die ook meststoffen verkochten, en kolen.” Als Jef een veearts nodig had, moest die in Budel met de fiets verwittigd worden, want er was nog geen telefoon. Ook Overpelt had een veearts, Overstijns. Jean vertelt over de eerste telefoon waar je aan moest draaien. “Dan werd je verbonden met de statie en daar moesten ze dan inpikken met wie je contact wilde.” Harrie herinnert zich dat in de vijftiger jaren ronde houten palen langs de weg stonden met twee draden die naar het kasteel van Beverbeek liepen. “Jef Broekx vroeg telefoon aan en toen hebben ze er twee draden bij gehangen.  Op den Dijk was de eerste telefoonaansluiting voor Jef Boonen,” aldus Harrie.

Eiermarkt

Moeder Catho werkte ook op de boerderij. Ze bakte en poetste en hielp met melken van de koeien. De melk ging naar de melkerij van St.-Huibrechts-Lille. Jef Schildermans reed jarenlang met de wagen om de melkkannen overal op te halen. Maandelijks kregen de boeren dan het melkgeld, in een grijs envelopje. De eieren van de kippen werden redelijk goed betaald. Ze konden er bijna net zo veel mee verdienen als met melkkoeien. Een ei kostte bijna één frank, dat was relatief veel geld. Van Cranenbroek haalde de eieren thuis op. Ze werden gesorteerd en gingen dan naar de winkels en de markten, zoals naar de grote eiermarkt in Kruishoutem. “Mijn vader had vóór de nieuwe stal 800 tot 900 kippen, veel voor die tijd. De kippen werden maximaal twee jaar oud en werden dan verkocht voor de slacht.” 

“Een ei mocht je nooit wassen, hè”, vult Harrie aan. En als dat toch hard nodig zijn, dan gebeurde dat met ‘vodje’ met puur azijn. (wordt vervolgd).