Cranendoncks smokkelverleden inspireerde kinderboekenschrijfster

BUDEL – Het Smokkelmuseum in Budel is alweer enkele maanden gesloten vanwege de aangescherpte coronamaatregelen. Voor de jeugd die in lockdowntijd wat meer over het Cranendonckse smokkelverleden te weten wil komen, is er het boek ‘Het Pungelhuis’ van schrijfster Annet Huizing.

Door Roy de Leijer

Het vorig jaar verschenen boek gaat over Ole en zijn smokkelende opa uit het dorp Orpel. Alerte lezers zullen er gaandeweg achter komen dat dit fictieve grensdorp behoorlijk wat overeenkomsten met Budel vertoont.

Om een beter gevoel bij het onderwerp te krijgen bezocht de tegenwoordig in Utrecht woonachtige Huizing verschillende grensdorpen, waaronder Budel en Hamont-Achel. In Budel bezocht ze ook het Smokkelmuseum. Daar sprak ze uitgebreid met mede-oprichtster Ans Baks uit Maarheeze en museumcoördinator Toon van Cranenbroek uit Budel.

Volgens Van Cranenbroek biedt het boek niet alleen kinderen en jongeren, maar ook volwassenen het nodige leesplezier. Van Cranenbroek: “Van een aantal mensen dat vroeger heeft gesmokkeld weet ik zeker dat ze dingen van zichzelf in het boek zullen herkennen. Het Pungelhuis sluit ook prima aan bij de manier waarop wij het smokkelen bij de jeugd onder de aandacht brengen.”

Het smokkelen was wijdverbreid en werd in de hand gewerkt door de prijsverschillen tussen producten in Nederland en België. Zo bracht een pakje roomboter in de jaren vijftig in België twee keer zo veel op dan een paar kilometer noordwaarts. Ook goederen als tabak, alcohol en chocolade, en zelfs koeien gingen heen en weer de grens over.

Dit alles was niet zonder gevaar. Vooral tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn bij de dodendraad, de elektrische grensversperring tussen België en Nederland, veel slachtoffers gevallen.

Van Cranenbroek: “Het romantische en nostalgische beeld dat veel mensen hebben is vooral gebaseerd op het smokkelen in de jaren vijftig en het begin van de jaren zestig. Deze periode staat ook centraal in het boek.”

Toen de grenzen steeds verder opengingen werd het smokkelen minder aantrekkelijk voor de ‘gewone man’. Van Cranenbroek: “Het boek eindigt op het moment dat criminele bendes zich op het smokkelen gaan richten. Dat was in het begin van de jaren zestig. Dit leidde regelmatig tot wilde achtervolgingen, waarbij gebruik werd gemaakt van grote Amerikaanse wagens, kraaienpoten en er ook is geschoten.”

De coördinator, tevens conservator, van het Smokkelmuseum hoopt dat het museum snel de deuren weer kan openen. Kort voor de uitbraak van de coronapandemie is het Smokkelmuseum, dat samen met VVV Cranendonck een pand aan de Markt in Budel deelt, helemaal opnieuw ingericht. “We stonden net op het punt om dit breed uit te gaan dragen toen het coronavirus de kop op stak”, vertelt Van Cranenbroek.

Vóór de eerste lockdown in maart 2020 is het museum vorig jaar slechts elf weken open geweest. Daarna was het museum vanwege de coronamaatregelen slechts beperkt en deels halve dagen open, totdat in week 45 wederom gesloten moest worden vanwege de tweede lockdown. Dit heeft voor een flink dip in de bezoekersaantallen gezorgd. Van Cranenbroek: “Het museum trekt de laatste jaren steeds meer bezoekers. We hadden gehoopt de opgaande lijn door te kunnen trekken.”

Het aantal bezoekers was in 2019 met 200 bezoekers gegroeid naar 1000 ten opzichte van 800 in 2018. Door de coronamaatregelen stopte de teller in 2020 op 700. Ook veel groepsbezoeken met gids moesten worden afgezegd vanwege de RIVM-voorschriften. Van Cranenbroek: “We hopen dit jaar al dan niet met aangepaste maatregelen toch opnieuw duizend bezoekers te trekken.”

‘Het Pungelhuis’ werd onlangs genomineerd voor de Prijs van de Jonge Jury. Met haar eerste kinderboeken ‘Hoe ik per ongeluk een boek schreef’ en ‘De zweetvoetenman’ won Huizing de Zilveren Griffel.

Het Pungelhuis is onder meer verkrijgbaar bij de VVV en het Smokkelmuseum aan de Markt 22a in Budel. Het boek kost 15,95 euro en kan – ook in deze coronatijd – op afspraak worden afgehaald. Bestellen kan door een e-mail te sturen naar [email protected]

Voor meer info zie: www.smokkelmuseumcranendonck.nl