IVN Cranendonck – Beleef de natuur!

Varens (Fillices)

De Nederlandse varens behoren tot de familie Polypodiaceae, behalve de koningsvaren(Osmundaceae), maanvaren en addertong(Ophioglossaceae). Bij de varens worden de sporen gevormd in zeer kleine sporendoosjes, in groepen of hoopjes van een meestal bruine kleur aan de achterzijde van de bladeren, vaak gedeeltelijk overdekt door een dekseltje of door de omgekrulde bladrand. In de regel dragen niet alle bladeren sporenhoopjes, en dan verschillen somtijds deze onvruchtbare bladen duidelijk van de vruchtbare maar veelal is er geen of bijna geen verschil in vorm te zien. In jeugdige toestand zijn de bladen aan de top opgerold (komen als vraagtekens uit de grond  met de krul naar binnen gekeerd om tegen koude te beschermen).De eigenlijke stengel is als wortelstok geheel of grotendeels in de grond verborgen, bij de tropische “boomvarens” komen vaak grote stammen voor. Alle varens zijn overblijvende planten. Uit de sporen groeit eerst een klein plantje (de voorkiem). Vele soorten worden gekweekt wegens de sierlijke bladen. De watervarens zijn een onderklasse van de varens. Hiertoe behoren de vlotvaren, pilvaren en kroosvaren. Deze laatste niet te verwarren met kroos op de sloten.

Mannetjesvaren

De varens ontspringen met de voorzijde naar elkaar toegekeerd uit een korte dikke wortelstok en de veren zijn zowel onderaan als bovenaan smaller dan in het midden. Geen naaldjes aan de randen van de slippen (naaldvaren). De bladsteel is meer dan één vinger lang, de gehele veer 60 cm tot 1 meter lang. Algemeen in bossen en slootkanten. De dikke wortelstok wordt in de geneeskunde gebruikt voor het afdrijven van lintwormen. Daarvoor ook gekweekt en als siervaren. Sporen zijn gelijk als oude telefoonhoorns.

Bij de Koningsvaren  steekt de wortelstok dikwijls een paar dm boven de grond. Hij bezit grote, forse veren die op vochtige plaatsen wel 2 meter hoog kunnen worden. Zijn sporen komen als een pluim uit het midden van de plant. Varens zijn eetbaar maar hebben het nadeel dat ze vitamine B afbreken in ons lichaam.

Andere varens: Stekelvaren, beukvaren, blaasvaren, niervaren, muurvaren, stippelvaren, moerasvaren, wijfjesvaren, dubbelloofvaren, eikvaren, adelaarsvaren, streepvaren, venushaar, tongvaren, addertong,  schubvaren, maanvaren, struisvaren, bolletjesvaren en steenbreekvaren. Kijk maar eens goed hoe de varens in deze tijd uit de grond schieten.

Info: Toon van Seggelen   [email protected]