Marcel Vega vluchtte uit Nicaragua

Afgelopen januari sprak ik Marcel Vega voor het eerst in een kantoortje op het AZC Budel. Inmiddels is er zoveel veranderd in zijn leven, dat het even geduurd heeft voor het verhaal compleet was.

Door Claudia Daniels

Marcel Vega is een hartelijke, intelligente man van 38 uit Nicaragua. Waar het verhaal over vluchtelingen de laatste jaren vooral focust op de enorme toestroom van mensen uit conflictlanden in het Midden-Oosten, bootvluchtelingen en veiligelanders die overlast veroorzaken, vergeten we een belangrijke groep. De politieke vluchtelingen, die hun land ontvluchten vanwege hun politieke mening en hang naar echte democratie. Marcel Vega past binnen dit plaatje. Hoogopgeleid, ouders met goede banen, maar met een overtuiging aan de “verkeerde” kant van het spectrum. Wat ‘verkeerd’ is wordt in Nicaragua bepaald door een kleine groep met aan het hoofd de leider en dictator Daniel Ortega.

Daniel Ortega kwam in 1985 voor het eerst aan de macht en werd verwelkomd als de sociale vernieuwer die beloofde voor het volk op te komen. Als leider van het Sandinistisch Nationaal Bevrijdingsfront had hij al jaren gestreden tegen dictatuur, corruptie en wanbeheer van zijn voorganger. Niemand kon toen vermoeden dat hij, na zijn 2e aantreden als president in 2007, zelf zou verworden tot een heuse dictator. De Verenigde Staten hebben hier een bedenkelijke rol in gespeeld, want vanaf het aantreden van de zogenaamde socialisten hebben zij er alles aan gedaan om het bewind omver te werpen, zelfs met steun van de revolutionaire contra’s. Hierdoor is het land in een geïsoleerde positie terecht gekomen en kan het vrijwel alleen steun verwachten van een andere bekende tegenstander van de VS, Maduro van Venezuela. We weten inmiddels allemaal hoe goed het daar gaat.

Op 18 april 2018, na jaren van corruptie, repressie en controle van de bevolking, opende de nationale politie het vuur op vreedzaam protesterende studenten. Deze studenten protesteerden tegen een nieuwe wet die het systeem van sociale zekerheid verder zou uithollen, ouderen zou korten op hun pensioen en de pensioenleeftijd zou verhogen. Alles waar de regering ooit voor had gestaan, gelijkheid en een sterk sociaal systeem, werd stap voor stap overboord gegooid ter meerdere eer en glorie van een kleine groep jaknikkers rondom de president. Nadat tijdens deze afslachting 30 ongewapende studenten waren vermoord kenterde het protest en stond men op voor democratie, gerechtigheid, vrede en vrijheid. Marcel verloor al vrienden die werden doodgeschoten of levenslang werden opgesloten. Zelfs baby’s en kinderen waren niet veilig.

In de woorden van Marcel zijn er minstens twee generaties verloren vanwege slecht of geen onderwijs. Alleen als je trouw zweert aan de partij krijg je alles voor elkaar, maar als je protesteert tegen onrecht, wordt ook je kinderen alles ontzegd.

Marcel Vega was weliswaar geen student meer, maar hij heeft het allemaal van dichtbij meegemaakt en was zijn leven niet meer veilig sinds hij in het vizier was gekomen van de veiligheidsdiensten. In navolging van zijn zus en zwager die hun toevlucht hebben genomen tot de VS, heeft hij net als ruim 60.000 medelandgenoten zijn vaderland moeten ontvluchten.

Zijn vader en moeder zijn relatief veilig, omdat zijn vader vroeger als trauma-arts heeft gewerkt in het leger en vele volgelingen van het huidige bewind hem nog erkentelijk zijn voor het redden van hun leven. Het feit dat Marcel en zijn zus dissidenten zijn, heeft wel effect op de financiële situatie van hun ouders. Sinds zij beiden gevlucht zijn worden de ouders op alle mogelijke manieren financieel benadeeld.

Zijn zus kon nog onder in 2019 naar de VS vluchten en heeft inmiddels een verblijfsvergunning met haar echtgenoot. Voor Marcel was dat niet meer mogelijk,  om voor de VS of Canada een visum te krijgen. In buurlanden Costa Rica, Panama en Honduras zou hij ook niet veilig zijn voor de lange arm van Ortega’s volgelingen en zelfs in Spanje zijn tegenstanders van het bewind op geintimideerd en bedreigd. Marcel was weliswaar geaccepteerd als student aan een Madrileense universiteit, maar durfde het niet aan.

Dat Marcel uiteindelijk het vliegtuig naar Nederland heeft genomen was de uitkomst van een ogenschijnlijk simpele uitkomst. Hij was op zoek naar een land waar hij veilig kon leven en waar de democratische waarden na werden geleefd. Canada viel af vanwege de onmogelijkheid daarbinnen te geraken en zo bleef Nederland over.

Marcel kwam in mei 2019 uiteindelijk aan op Nederlandse bodem en heeft in Ter Apel, Budel, Acht en weer Budel gezeten, tot hij vorige maand  werd overgebracht naar Hoogeveen. In het begin voelde hij zich verscheurd door eenzaamheid en miste hij zijn familie en vrienden ontzettend. De doelloosheid en het wachten maakten hem steeds depressiever. Op aanraden van een goede vriend is hij zo begonnen met tekenen en heeft hij warempel een heel nieuw talent aangeboord. Het helpt hem om zijn depressieve gevoelens onder controle te houden. In Hoogeveen kon de echte procedure beginnen en de gesprekken met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Zoals altijd is er eerst een antecedenten onderzoek gedaan en nu zijn de interviews, na ruim een maand, afgelopen. Het leven met mensen die je niet kent en met een verschillende achtergrond kan nog wel voor spanningen zorgen. Zo heeft zijn kamergenoot de afgelopen weekenden hun kamer volledig vernield, wat natuurlijk weer voor een onveilig gevoel zorgde. Gelukkig heeft het COA dat goed aangepakt en is de rust teruggekeerd. Nu is het wachten op een goede uitkomst. Teruggaan is geen optie en het feit dat de laatste tijd zeven landgenoten een verblijfsvergunning hebben gekregen stemt hem hoopvol.

Hij kan weer vooruit kijken en hoopt eerst de taal voldoende onder de knie te krijgen. Misschien kan hij direct aan de slag, want buiten een master in diplomatieke, politieke en internationale betrekkingen heeft hij ook nog een studie dierengeneeskunde gevolgd die hij helaas niet heeft mogen afronden als tegenstander van het bewind. Het liefst zou hij echter Latijns-Amerikastudies gaan volgen in Leiden of Amsterdam, om zo een master te halen en voor een overheidsinstelling of non-profitorganisatie te gaan werken. Hij hoopt dat zijn leeftijd niet in de weg zal staan, want zijn leven heeft al te lang on hold gestaan. En hij realiseert zich dat hij de eerste 15 jaar waarschijnlijk geen veranderingen in zijn vaderland hoeft te verwachten. Hij kijkt er vooral naar uit om weer te leven in vrijheid. Hij heeft begrip voor de wachttijd en snapt dat de overheid gedegen onderzoek doet naar zijn afkomst, want hij wil net zo veilig en vrij leven als de Nederlanders die hem zo goed hebben opgevangen.