IVN Cranendonck – Beleef de natuur!

De eik

Er zijn meer dan 400 eikensoorten. De eik is evenals de beuk één van de belangrijkste loofhoutbomen in ons land, met als voornaamste soort de inlandse zomereik (Quercus robur). De wintereik (Quercus petraea) is ook inheems in ons land maar veel minder algemeen. Als men praat over de eik bedoelt men de zomereik. Deze kan wel 30 meter hoog en 800 jaar oud worden. Een 450 jarige eik in Tubbergen (Overijssel) is bekend als de kroezeboom en in Wittem (Zuid Limburg) staat een groep eiken die 350 jaar oud zijn. In de winter kan men de eik goed herkennen aan zijn donkere kleur en zijn ronde vorm van de kroon. De zomereik heeft ovale eikels met een steeltje, het lijkt wel een pijpje, maar geen steeltje aan het gelobde blad, het zogenaamde zittende blad. De wintereik heeft een steeltje aan het gelobde blad, maar geen steeltje aan de ovale eikel. De eik heeft mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde boom en is dus tweehuizig. De mannelijke bloemen als slanke katjes en de vrouwelijke enkelvoudig of in kleine groepjes. De moeraseik die hier veel aangeplant is langs wegen en in parken heeft heel diep ingesneden bladeren en een mooie herfstkleur. Hij heeft kleine ronde eikeltjes en het napje is van onderen samengetrokken.                                                                                                                                                               De Amerikaanse eik, sinds het begin van de 18e eeuw hier ingevoerd, heeft minder diep ingesneden bladeren en een grotere ronde eikel als de moeraseik. Het is dus een exoot met fraaie herfstkleuren. Er zijn ook groenblijvende eiken zoals de steeneik en kurkeik. Deze zijn in ons klimaat niet winterhard. Van de kurkeik maakt men kurken zoals de naam al zegt. Op de eik kunnen vele soorten gallen ontstaan, die meestal veroorzaakt worden doordat insecten bv. sluipwespen in het blad of steel prikken en daarin een eitje leggen. Bekende gallensoorten zijn de knikkergal, aardappelgal, ananasgal en lensgallen. Verder heeft de eik ook veel last van de processierups, waarvan wij ook veel jeuk  kunnen krijgen. De tijd van dit ongemak begint nu weer dus wees attent. Behalve landschappelijke waarde heeft de eik ook economische waarde. Het hout van de zomereik is hard en stevig. Het wordt gebruikt in de scheepsbouw, bij balken en gebinten, bruggen, en het vervaardigen van meubels, spoorbielzen en vaten. In Zuid Afrika werden ook eiken aangeplant door wijnboeren van Nederlandse afkomst maar deze eiken leverden geen stevig hout omdat ze daar te hard groeiden. Vroeger planten men eiken om een drinkplaats voor dieren en tevens voor bluswater voor een brand op een driehoekig plein de zogenaamde plaatse of brink. In Soerendonk heeft men nog de brinkwandeling. Een gaai begraaft ook eikels in de grond als  wintervoorraad. Als de eikel uitloopt kan de gaai de 2 zaadlobben op eten terwijl het plantje doorgroeit via zijn penwortel. Ontdek maar eens de bloemen van de eik.

Info: Toon van Seggelen

[email protected]