Ook blinden kunnen voortaan Sudoku spelen, met Sudomix

ACHEL – Exact een jaar geleden staat in deze krant te lezen dat Achelaar Joop Beunders het bekende spel Sudoku ook geschikt heeft gemaakt voor personen met een visuele beperking onder de naam Sudomag (van magnetisme). Joop en zijn vrouw Lisette hebben sindsdien bepaald niet stilgezeten; onlangs is een nieuwe versie ontwikkeld, die zowel door slechtzienden als door blinden te gebruiken is, onder de naam Sudomix. 

Tekst en foto’s Evert Meijs

Op een lange tafel heeft Joop al een deel van het vernieuwde spel uitgestald. Witte vierkantjes met zwarte getallen, enkele bordjes waar de cijfertjes precies in passen, wat paperassen en een klein magneetje. “Ik werd benaderd met de vraag of mijn vorige spel, Sudomag, ook geschikt was voor blinden. Nee, was mijn antwoord. Want voor blinden moeten de cijfers stevig blijven liggen. Bovendien moet je ze goed kunnen voelen zónder dat ze weggeveegd worden. Ik ging op zoek naar allerlei mogelijkheden en kwam terecht bij het blindenschrift Braille”, aldus Joop.

Cijfers komen in een ondiep raster
De koffiekan komt op tafel en Lisette vertelt ondertussen over de geluks- en de pechmomenten die dochter Maaike meemaakt met haar honden. Joop gaat daarna verder en vertelt dat hij als technicus veel te maken heeft met printplaten. Uit zijn werkruimte haalt hij een witte kunststof plaat. “Dit is een soortgelijk heel licht en zeer stevig materiaal dat ik gebruik als raster om de cijfertjes in te kunnen leggen, zodat ze niet kunnen verschuiven. Onderop ligt deze witte plaat en daar past precies de tweede plaat op, het raster, voorzien van de vierkante hokjes waar de cijfers in passen.” De volgende uitdaging voor uitvinder-Joop is, dat de cijfertje moeten worden voorzien van Braille-getallen. Eerst boort hij enkele ondiepe gaatjes in een cijfervierkantje en lijmt daar kogeltjes in die een blinde kan voelen. “Maar dat werd geen succes, dus ik moest op zoek naar een Braille-drukker.”

Allerlei goede tips
Intussen krijgt de gastheer contact met expertisecentrum Koninklijke Visio, dat via onderwijs, zorg en dienstverlening ondersteuning biedt bij alles wat nodig is voor mensen met een visuele beperking. Joop: “Een leerkracht van Visio heeft een klein Brailletypmachientje en ze had zelfklevend materiaal gekocht bij WorldwideVision. Ze had cijfertjes gemaakt, met de schaar vierkantjes van geknipt en op mijn bestaande Sudomagsteentjes geplakt. Uit één van haar klassen had de leerkracht een slim meisje laten experimenteren en zo kwamen er allerlei goede tips, ook omdat een ziend familielid meekeek. Toen heb ik een Brailleprinter gekocht, maar ben toch naar een professional gaan zoeken om te drukken.” Eenentachtig steentjes per spel is toch best veel om met de hand te maken en op te plakken. In Oostenrijk vindt Joop iemand die doorschijnende Braillestickertjes kan printen en hij laat een voorbeeldvel zien. “Het zijn 81 stukjes, maar ook aan de buitenkant van het rooster zitten horizontaal en verticaal nog cijfers en letters die van een Braillestickertje moeten worden voorzien. Gelukkig is 1 t/m 9 in Braille hetzelfde als A t/m I. Zo leer je nog eens wat.”

Opdracht
Een school in Lommel, met leerlingen / cursisten met een beperking, blijkt bereid om de Braille-stickertjes voor een symbolisch bedrag op de cijfers te gaan plakken. “Je moet het wel betaalbaar zien te houden. Vaak zitten mensen met een beperking financieel toch al moeilijk. Daarom kost een totaalpakket ook maar € 34,95.” Via Kralenwinkel komt Joop op een plastic doosje waar de cijferplaatjes precies in passen en er ook nog één vakje vrij is voor een fraai magneetje, want elk cijfer is bovendien magnetisch.” Het lijkt dat Joop en Lisette aan alles hebben gedacht om visueel-beperkten optimaal te kunnen laten genieten van het spel Sudomix. Joop –die zelf visueel beperkt is-  laat een vel papier zien waarop de cijfertjes vermeld zijn die éérst moeten worden gelegd, voordat je het spel kunt beginnen. Hij noemt dat de opdracht. Er zijn meerdere opdrachten met een verschillende moeilijkheidsgraad. Gemakshalve is ook de oplossing beschikbaar. “In het pakket zitten standaard vijf opdrachten die ik de gebruiker met een zipp-bestandje rechtstreeks toestuur. Iedereen heeft tegenwoordig wel een iPhone of een iPad, ook blinden, want vaak kunnen die apparaten zelf voorlezen.”

Laaiend enthousiast
Uiteindelijk is het een internationaal eindproduct geworden: de vloerplaat komt uit Amsterdam, de Braille-stickertjes uit Oostenrijk en de speciale gèl-lijm uit Bulgarije. De school die de cijfertje beplakt staat in Lommel en het letterdoosje met het raster komen uit China, net als de cijferkaartjes. 

Een man uit Zeeland benadert het echtpaar Beunders met de vraag of hij als proefpersoon mag fungeren. “Hij is achteraf laaiend enthousiast over het product Sudomix”, zegt Joop trots en eindigt met het statement: “Wist je trouwens dat blinden met Braille maar half zo langzaam lezen dan ziende mensen in gewoon schrift? Wist ik ook niet. Ongelooflijk, onvoorstelbaar!” Sudomix is te bestellen via www.sudomag.com of www.worldwidevision.com