Nederlandse Koninklijke onderscheidingen voor personen, verenigingen en bedrijven

Personen en instanties kunnen in Nederland om allerlei redenen een Koninklijke Onderscheiding ontvangen. Zo was het tot vorige week nog mogelijk om in Nederland individuele personen voor te dragen voor een koninklijke onderscheiding tijdens de traditionele lintjesregen van 2022. Jaarlijks valt een aantal inwoners in ons lezersgebied deze eer te beurt. Maar Nederland heeft meerdere onderscheidingstekenen waarmee personen of instanties kunnen worden geëerd. 

Tekst en beeld Evert Meijs

Voor de Koninklijke Onderscheiding van individuele personen wordt een aanvraag ingediend die uiteindelijk door de Kanselarij der Nederlandse Orden wordt voorgedragen. De decorandus ontvangt dan van de burgemeester een oorkonde, een medaille en een draaglintje. In de Staatscourant worden de namen van alle onderscheiden personen vermeld.  De medaille blijft eigendom van de staat en wordt in bruikleen gegeven. Er zijn diverse gradaties voor deze onderscheiding, Cranendonck eert op deze wijze in april van dit jaar drie inwoners: Jeanny Broens, Toon van Cranenbroek en Frans Soers. Alle drie zijn Lid in de Orde van Oranje Nassau.

Hofleverancier

De Budelse Brouwerij ontvangt in december 2020 het Predicaat Hofleverancier, een Koninklijke Onderscheiding, verleend door Koning Willem-Alexander. Boven de bakkerswinkel aan de Leenderweg in Valkenswaard hangt sinds kort fier het Koninklijk Wapen vanwege dezelfde ontvangen onderscheiding.  Alleen het Staatshoofd kan het Recht tot het voeren van het Predicaat Hofleverancier verlenen. Het Predicaat geeft het Recht om het Koninklijk Wapen te voeren met daarbij de toevoeging ‘Bij Koninklijke Beschikking Hofleverancier’. Deze onderscheiding wil niet zeggen dat de brouwerij of de bakker leverancier zijn of een andere relatie hebben met het Koninklijk Huis. Het Predicaat wordt nu voor 25 jaar toegekend, waarna verlenging kan worden aangevraagd voor een volgende periode van 25 jaar. Bakkerij Hoekx is de enige onderneming in Valkenswaard aan wie het Recht is verleend, en de brouwerij de enige in Cranendonck. 

Erepenning

De Koninklijke Erepenning is een teken dat kan worden verleend aan verenigingen, stichtingen of instellingen. Het symboliseert het respect en de waardering die de koning heeft voor de bijzondere verdiensten van de ontvanger. Op de website van de gemeente Valkenswaard staat een keurig overzicht van de verenigingen die onderscheiden zijn: Fanfare EMOS ontvangt van de burgemeester in oktober 2020 de eretekenen die bij deze onderscheiding horen. Het betreft een fraaie penning en een oorkonde. Na de uitreiking tekent de voorzitter een acte waarin hij verklaart kennis genomen te hebben van het Koninklijk Besluit.

Ook aan voetbalvereniging De Valk wordt de Koninklijke Erepenning verleend vanwege het 75-jarig bestaan van de vereniging. In april 1984 vindt deze bekendmaking officieel plaats. De Koninklijke Erepenning is iets anders dan het predicaat ‘Koninklijk’. De beide verenigingen mogen niet het predicaat ‘Koninklijk’ gebruiken.

Predicaat Koninklijk

Op de website van het Koninklijk Huis is te lezen dat Het Predicaat Koninklijk een onderscheiding is die kan worden verleend aan verenigingen, stichtingen, instellingen of grote ondernemingen. Het symboliseert het respect, de waardering en het vertrouwen van de Koning tegenover de ontvanger, maar het wil niet zeggen dat er een relatie bestaat met het Koninklijk Huis. De Koning bezit ook geen aandelen van bedrijven die het Predicaat Koninklijk mogen voeren. Het Predicaat is strikt op naam en betekent dat de organisatie het Predicaat Koninklijk mag toevoegen aan de naam en de Koninklijke Kroon in het logo mag opnemen. 

In de gemeente Valkenswaard zijn twee verenigingen en één bedrijf gerechtigd tot het voeren van het Predicaat Koninklijk. Dat zijn Koninklijke Harmonie ‘Uitspanning Na Arbeid’ (UNA) sinds 5 januari 1952, Koninklijke gemengde Zangvereniging ‘De Volharding’ sinds 24 april 1958 en Brabantia Nederland B.V. vanaf 15 april 2019.