Martijn Cox werkt intensief aan nieuwe lichaamseigen bloedvaten en hartkleppen voor kinderen

Budel – Geboren worden met een falende hartklep kan levensbedreigend zijn en leidt vaak tot vervangen door een dierlijke klep of een metalen exemplaar. Na verloop van tijd moet deze weer vervangen worden omdat het patiëntje groeit, of de klep verslijt. Samen met 30 collega’s werkt Martijn Cox intensief samen aan een kunststof hartklep die na implantatie langzaam wordt vervangen door eigen weefsel van de patiënt. Recent zijn klinische studies gestart met het doel om binnen enkele jaren de benodigde goedkeuringen te krijgen.

Tekst en beeld: Evert Meijs

Martijn zit thuis nog achter zijn computer in de werkkamer, maar gaat vóór naar de huiskamer, waar al gauw de koffie wordt gezet. Het is opa- en oma-dag en de grootouders komen met een brede glimlach op het gezicht binnen, met een klein nichtje. 

Het gesprek met de Bulander is voortdurend een zoeken naar overeenkomsten tussen wetenschap, techniek en menskunde. 

Het verhaal van Martijn begint bij de wetenschap, als student aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). Uiteindelijk staat een hartklep centraal. Het principe van de techniek: het bedrijf Xeltis ontwikkelt een hartklep voor kinderen, vervaardigd uit een bepaald soort plastic. Na implantatie wordt de klep stukje bij beetje door het lichaam vervangen door eigen weefsel. 

Veelbelovende technologie

“Ik studeerde aan de TU/e, ben biomedisch ingenieur en heb daar ook mijn promotieonderzoek gedaan. Dat ging al over die hartklep waar we nu aan werken. Het was onderdeel van een veel groter onderzoek van de TU/e. Het was mijn droom om betere hartkleppen te kunnen maken voor kinderen die geboren zijn met een hartklepafwijking. Tijdens mijn promotie ben ik met een collega begonnen met een bedrijf.” Martijn vond het een interessante en veelbelovende technologie en het was hem duidelijk dat je een bedrijf nodig hebt om een dergelijk product te ontwikkelen. “De toenmalige professor bood me de kans om een bedrijf te starten op basis van het onderzoek aan de universiteit. Ik zag sowieso brood in een bedrijf, maar zag ook wel: hier ga ik veel van leren.” De gastheer begint als directeur en zet de onderzoeken voort. Inmiddels werken dertig personen aan het product en heeft een fusie plaatsgevonden met een Zwitsers bedrijf en voert nu de naam Xeltis.

Chief Technology Officer Cox werkt nu met Xeltis aan allerlei goedkeuringen. Tot nu toe zijn achttien kinderen voorzien van de nieuwe klep. De resultaten zijn hoopgevend en hebben ertoe geleid dat Xeltis recent begonnen is met een klinische goedkeuringsstudie.  “ Als de resultaten net zo goed zijn als we verwachten op basis van eerdere studies, zal binnen enkele jaren goedkeuring verstrekt worden.” “De eerdere studies waren gericht op de veiligheid van de klep, déze studies gaan richting goedkeuring. En dat is wel een mijlpaal te noemen.” 

Kunststof klep wordt automatisch afgebroken

Dan wordt dieper ingegaan op de hartklep zelf. “Deze maken we van een biologisch afbreekbare kunststof. Het materiaal heeft de vorm van de hartklep en functioneert ook als zodanig. Als je er met de microscoop naar kijkt, zie je veel kleine gaatjes, poriën. In het lichaam vullen die zich met cellen. Die nestelen zich in die gaatjes en de cellen maken vanzelf nieuw weefsel, terwijl het oorspronkelijke materiaal langzaam verdwijnt. Uiteindelijk heb je dan weer een complete lichaamseigen hartklep.” Wonderlijk om een wetenschapper zó te horen praten over één van de meest-essentiële onderdelen van ons lichaam. “Vergelijk het kunststof met een oplosbare hechting, die vaak gebruikt wordt in het ziekenhuis. Die verdwijnt ook automatisch doordat bepaalde cellen in ons lichaam die kunststof afbreken.” Het bedrijf richt zich op één van de vier hartkleppen: de pulmonaal-klep, waarlangs het bloed naar de longen gaat. Bij jonge kinderen geeft deze het vaakst problemen.

Martijn legt uit dat het bijzondere is dat de hartklep blijft functioneren terwijl hij langzaam wordt vervangen door eigen weefsel. “Je kunt het vergelijken met een auto: je plaatst er een nieuwe motor in terwijl hij rijdt.” Veel kinder-hartchirurgen zijn enthousiast over de toekomstige oplossing. Er wordt over de resultaten regelmatig gepubliceerd en tijdens congressen delen artsen de ervaringen tot nu toe. 

Behalve aan de hartklep werkt Xeltis ook aan kunststof bloedvaten die lichaamseigen kunnen worden. “Met name werken we aan bloedvaten voor mensen die een bypassoperatie moeten ondergaan, maar ook voor een toepassing bij dialysepatiënten gebruiken we onze technologie.” Beide toepassingen hebben de potentie om de behandeling en kwaliteit van leven van miljoenen patiënten  wereldwijd aanzienlijk te verbeteren.