Zegekruid

Zegekruid

Het Zegekruid (Nicandra physalodes) is een eenjarige plant uit de nachtschadefamilie (Solanaceae) en komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. 

De plant werd in de achttiende eeuw in Peru ontdekt en wordt daarom in Engeland wel de appel van Peru genoemd. De tomaat en de paprika behoren beide tot dezelfde familie als het Zegekruid namelijk de nachtschadefamilie. De nachtschadefamilie is een bekende familie, is het niet om de culinaire kwaliteiten, dan is het wel om de giftigheden. Het Zegekruid wordt als de donkere kant van de Echte lampionplant gezien en daarom Zwarte lampionplant genoemd.  De donkerte die de naam Zwarte lampionplant is afkomstig van de zwart aangelopen lampionnetjes die aan de plant hangen. 

In kassen waar soorten uit de Nachtschadefamilie en de Komkommerfamilie en de Fuchsia’s gekweekt worden is namelijk één gemeenschappelijke vijand te vinden, de Kaswittevlieg en de Tabakswittevlieg. Aangezien de Witte vliegen na chemische oorlogvoering van de mens tegen over hen, inmiddels resistent zijn geworden, heeft men biologische maatregelen getroffen. 
Eén daarvan is de toepassing van Zegekruid! Insecten zoals sluipwespen, roofwantsen en gaasvliegjes parasiteren of vernietigen de witte vlieg. Door dit soort insecten in de kassen los te laten kan de Witte vlieg bestreden worden, maar Zegekruid in de kassen plaatsen is een alternatieve maar ook een vaak toegepaste kastactiek. Zegekruid verspreidt een bepaalde geur die bedwelmend en afschrikwekkend is door de alkaloïden in de plant. Hoe meer stikstof in de grond zit, hoe veelvuldiger deze alkaloïden worden aangemaakt en des te sterker is de boodschap! De plant wordt ook vaak als tuinplant ingezaaid en wordt dan niet als onkruid gezien. Ook in het geval van bewust inzaaien kan de plant soms na tientallen jaren wéér opgroeien vanuit in rust gebleven zaad.  Het feit dat dit zaad zo ontzettend duurzaam is heeft sterk bijgedragen aan de opmars van de plant en het wild voorkomen van Zegekruid in Nederland. De gehele plant kan een lange tijd in bloei staan, maar elke bloem kan gemiddeld maar 1 dag in bloei staan. De gekleurde bloemkroon is in het centrum het mooist vanwege een helder, flitsend paars witte tekening die wordt aangekleed door erbovenuit stekende gele meeldraden. Je kunt wel stellen dat het een bijzondere zegen is, als je de bloem open in bloei ziet staan. De tekening lokt insecten naar het centrum waarmee dit kruid zijn eerste stap naar een nieuwe zege heeft bereikt! Na de bloei ontstaat er evenals bij de echte lampionplant een lampion van kelkbladen met daarin een vrucht, een 15 mm grote bruine bes, zeer giftig en hallucinerend, dus oppassen!

Foto en tekst Jan de Bruijn.