Onthulling monument ‘De zes van Dorplein’ in Heilig Hart Park

BUDEL-DORPLEIN – In besloten kring is zondag in het Heilig Hart Park in Budel-Dorplein het nieuwe monument onthuld dat de moord herdenkt op de broers Leo en Martin Looymans en de verzetsstrijders Theo Stevens, Antoon van der Putten, Jan Zandvliet en Kees Kappers door Duitse SS’ers.

Door Roy de Leijer

Dolle Dinsdag, 5 September 1944, was de dag dat de Duitse bezetter en NSB’ers massaal op de vlucht sloegen na berichten over de snelle opmars van de geallieerden. De vier verzetsstrijders hadden hun schuilplaatsen verlaten om in verzet te gaan en een trein te saboteren bij de Budelerbergen in Budel-Dorplein ter hoogte van de zinkfabriek. Ze wilden een goederentrein laten ontsporen, maar door een foute spoorwissel strandde een trein met Duitse SS’ers in Budel-Dorplein.

Vluchtende NSB’ers die bij De Cantine werden beschoten door de verzetsstrijders alarmeerden de gestrande SS’ers. Door verraad kwamen die achter de schuilplek van Stevens, Van der Putten, Zandvliet en Kappers. De vier mannen hadden zich in het riet bij het Ringselven verstopt. Daar werden ze op gruwelijk wijze vermoord. Op deze plek zijn later vier herinneringsbomen geplant.

Ook de voor de Arbeidsinzet ondergedoken broers Looymans, betrokken bij het verzet, kwamen op Dolle Dinsdag, amper twee weken voor de bevrijding van Cranendonck, tevoorschijn.  

Na de komst van de SS’ers zochten de broers een schuilplaats bij de Peel. Toen de rust leek wedergekeerd gingen ze terug naar het dorp, maar onderweg vielen ze in handen van enkele achtergebleven SS’ers. Die brachten de broers naar de ontspoorde trein, waar later hun verminkte lichamen zijn gevonden. 

De ‘Zes van Dorplein’ kregen na de oorlog een eregraf bij de kerk in Dorplein. Bij het spoor, op het terrein van de zinkfabriek, werd een herdenkingskruis geplaats. Hier werd jarenlang, tot en met afgelopen 4 mei, om elf uur in de ochtend stilgestaan bij de tragische dood van de Martin en Leo Looymans. Omdat het kruis op het fabrieksterrein staat gebeurde dit in de aanwezigheid van enkele familieleden en vertegenwoordigers van de Nyrstar-directie. 

De verplaatsing van het kruis naar het Heilig Hart Park – vanwege de plannen voor Metalot – vormde de aanleiding voor het nieuwe monument, dat is ontworpen en gemaakt door Noud Looymans. De Dorpleiner is een neef van Martin en Leo Looymans. Het nieuwe monument kent veel symboliek en bestaat uit vijf onderdelen, waaronder een groot, centraal staand ijzeren kunstwerk met de foto’s van de zes slachtoffers. 

De spoorrails verwijzen naar de plek waar de broers Looymans zijn vermoord. Verder zijn er vier herinneringsbomen bij het monument geplant. Ze staan symbool voor de locatie van de moord op de vier verzetslieden aan het Ringselven. En op een ijzeren lessenaar, met daarop het boek met de ‘zwarte bladzijde’ in de Dorpleinse geschiedenis, wordt het verhaal vertelt van ‘De Zes van Dorplein’.

Henk Leendertse (general manager van zinksmelter Nyrstar), de Cranendonckse burgemeester Roland van Kessel en Jac. Biemans, voorzitter van heemkundekring De Baronie van Cranendonck, vertelden in hun speeches hoe belangrijk het is om de moord op de zes verzetsmensen te blijven herdenken. Biemans noemde het zestal helden en slachtoffers tegelijk.

Naaste familieleden en nabestaanden uit heel Nederland woonden de onthulling en herdenking in het heringerichte Heilig Hart Park bij. Carolien Looymans en Jan Stevens onthulden het monument. Ook werden er samen met de Wapenbroeders afd. Cranendonck drie herinneringskransen bij het monument gelegd.

Foto’s Jos Meusen