Slapen van onze vogels

Voor ons is het natuurlijk heel makkelijk praten, we lopen naar de koelkast pakken wat oude of nieuwe kaas en een mum van tijd hebben we een kaasplankje. Zo makkelijk hebben onze tuinvogels het niet, ze zoeken zich in de wintermaanden suf om wat zaadjes te vinden en de insecten die normaal op voorraad liggen hebben zich allemaal verstopt. Dus zijn onze tuinvogels uren per dag bezig om voedsel te vinden en dat kost een berg energie. Maanden lang een gevecht om in goede conditie te blijven en dan  moet je ‘s nachts ook nog ergens een goede slaapplaats zien te vinden. Als je veel vrienden hebt dan heb je geluk want dan kruip je in de koude nachten dicht bij elkaar om warm te blijven en veel vogels doen dat ook zoals de staartmees, de goudhaan maar ook de boomkruipers. 

 Voor warm te blijven hebben de vogels in de wintertijd een dikker verenpak en nog een luchtlaag tussen de veren voor de isolatie. Slapen doen de zangvogels vaak op een poot en de andere tussen het verenpak en in een ingezakte houding. Omdat het stevig vastklemmen van de tenen op een tak een natuurlijke houding is valt de vogel niet van de tak af tijdens hun slaap. Maar ook het hoofd wordt onder de vleugels gestopt en dit allemaal om zo weinig mogelijk lichaamstemperatuur te verliezen. 

In de wintertijd zie je vaak grote groepen vogels die steeds bij elkaar blijven en de nachten in kolonieverband in de bomen of hoge struiken doorbrengen, denk hierbij aan de kauw en de spreeuw maar ook de houtduif. De hoogste in de rangorde slapen in de binnenste ring van de groep en de andere aan de rand en deze houden dan tevens de wacht. Hiervoor hebben de vogels  een uniek systeem wat men in de wetenschap unihemisfere slapen noemt wat inhoud dat de ene hersenhelft van de vogel in diepe slaap is en de andere hersenhelft wakker. Tevens is een oog tijdens deze slaap gesloten en het andere open en zo blijven ze gedeeltelijk wakker en alert voor eventuele vijanden. 

Vogels slapen altijd op die tijden dat ze niet kunnen foerageren en voor de meeste vogels zal slapen dus in de nacht zijn. Maar ook zijn er de vogels die alleen in de schemer en in de nacht jagen zoals de uilen en de nachtzwaluw. Misschien denk je dan : En de vleermuis dan die heeft toch ook vleugels en jaagt ook ’s nachts. Klopt maar de vleermuis is geen vogel maar een zoogdier en ook meteen het enigste zoogdier op de wereld dat kan vliegen. 

Info: Harrie Hegge, h.hegge1@chello.nl

Vogelwerkgroep IVN Cranendonck