Eerste Europese solotentoonstelling Richard Bell naar Van Abbemuseum

EINDHOVEN – De toonaangevende kunstenaar Richard Bell (1953) woont en werkt in Brisbane, Australië, en gebruikt zijn kunst als politiek instrument. Op prikkelende en provocatieve wijze stelt hij het Westerse en witte construct van de kunstwereld aan de kaak. Als afstammeling van een generatie Aboriginal activisten pleit hij met zijn werk voor de emancipatie en zelfbeschikking van alle First Nations gemeenschappen. De tentoonstelling Dwarsverbinding: Richard Bell, van 25 juni tot en met 4 september 2022 te zien in het Van Abbemuseum in Eindhoven, is Bells eerste solo-expositie in Europa. Centraal hierin staan zijn vier statement-schilderijen en zijn twee essays over de positie van Aboriginal kunst en kunstenaars in de kunstwereld. Bell’s werk is vanaf 18 juni ook vertegenwoordigd op de grootschalige hedendaagse kunsttentoonstelling Documenta in Kassel, Duitsland.

Essay: Bell’s Theorem

In 2002 schreef Bell het kritische essay Bell’s Theorem. Hierin kaart hij de koloniale structuren binnen de kunstwereld aan en pleit hij voor het zelfbeschikkingsrecht van de Aboriginal gemeenschap. Dit theoretische kader vormt de basis voor een reeks schilderijen, waaronder de werken met de teksten ‘Aboriginal Art, It’s a White Thing’ en ‘Western Art Does Not Exist’. Bells schilderijen bieden een ontnuchterende reflectie op de realiteit van hoe de kunstwereld aan de binnenkant werkt: witte experts bepalen de criteria voor wat als ‘Aboriginal art’ geldt. Door dominante Eurocentrische opvattingen geldt Westerse kunst als norm voor de wereldwijde kunst- en cultuurproductie. Bell geeft aan dat het label ‘Westerse kunst’ daarmee overbodig is geworden omdat alle kunst automatisch als ‘Westers’ geldt.

Statement-schilderijen

Twintig jaar na zijn provocatieve essay maakte Bell twee nieuwe schilderijen met daarop de uitspraken ‘Contemporary art, it’s a white thing’ en ‘White Lies Matter’. Die eerste kan gelezen worden als een bredere kritiek op de Westerse dominantie over de gehele wereldwijde hedendaagse kunstproductie. ‘White Lies Matter’ is een aanklacht tegen de landonteigening van de oorspronkelijke bewoners door de Britten. Om hun acties wettelijk te rechtvaardigen en beschermen, tuigden zij juridische constructies op die Bell ziet als een grote leugen. De koloniale overtuigingen over hiërarchie en ras waarop hun handelen was gebaseerd, werken door in de hedendaagse kunstwereld.

In de tentoonstelling Dwarsverbinding: Richard Bell zijn zijn vier statement-werken voor het eerst samen te zien. Daarnaast publiceert het Van Abbemuseum een nieuw essay van de kunstenaar, getiteld Bell’s Theorem (Reductio ad Infinitum). Dit essay gaat dieper in op de ontwikkeling van zijn artistieke visie en praktijk sinds de publicatie van Bell’s Theorem.

Leestafel

Bells werk zet de kijker aan tot nadenken, discussie en reflectie. Het Van Abbemuseum biedt bezoekers daarvoor in de tentoonstelling letterlijk de ruimte. Te midden van Bells schilderijen is een leestafel ingericht. Hier visualiseert een infographic de samenhang tussen kolonialisme en de kunstwereld, die de kunstenaar in Bell’s Theorem schetst.

Dwarsverbanden

De solo van Bell maakt deel uit van de serie Dwarsverbinding, die bezoekers aanspoort om vanuit een ander, kritisch perspectief naar de huidige collectiepresentatie Dwarsverbanden te kijken. In de serie Dwarsverbinding presenteert het museum (voorstellen voor) nieuwe collectieaankopen.

Dit project wordt gesteund door de Australische regering via de Australia Council for the Arts, het financierings- en adviesorgaan voor kunst.