Open Monumentendag Pelt

PELT – Op zondag 11 september kregen een aantal monumenten in Pelt extra aandacht. Enkele daarvan konden bezocht worden in combinatie met een fietstocht langs het kanaal Bocholt-Herentals. De start was dan niet in Pelt maar net over de dorpsgrens in Lommel Barrier en liep via het fietspad naar Pelt langs het kanaal tot het herdenkingsmonument in Sint-Huibrechts-Lille. Behalve dit monument waren ook de bunkers op de oever van het kanaal monumenten op zich. Bij de tussenstops van deze tocht gaven de gidsen uitleg bij enkele bunkers en bij het eindmonument. Dat waren onder andere Henri Naus, Paul Cuyvers en François Joosten, allen medewerkers van de Heemkundige diensten in Pelt en Sint-Huibrechts-Lille. Het geheel werd georganiseerd door Ine Swennen van de Intergemeentelijke Onroerend Erfgoeddienst Bosland (IOED Bosland). De bunkers bij het kanaal horen bijna vanzelfsprekend bij het uitzicht. Men wist ons echter uit te leggen dat sommige bunkers ‘in’ het kanaal staan en andere op de oever. Dat heeft blijkbaar te maken met de verbreding van het kanaal tussen 1930 en 1935. Al snel na de eerste wereldoorlog kwam men erachter dat het nodig was om de oostgrens te bewaken. Duitsland hield zich immers niet aan het verdrag van Versailles en de vrees voor een nieuwe oorlog was aanwezig. Toch heeft het geduurd tot 1935 dat ons land langs dit kanaal een aantal verdedigingsstellingen ontwierp. De vele bunkers waren hier een onderdeel van. Het bataljon ‘Grenswielrijders’ bemande de bunkers. Echter reeds op 10 mei 1940 moest deze grensstelling worden opgegeven doordat de Duitsers een doorbraak forceerden nabij Neerharen. De meeste van deze bunkers hebben geen enkel schot te verduren gekregen. Al tijdens deze bezetting werden ze ontmanteld. In 2003 werden ze dichtgemetst maar er werd een kleine opening in gelaten zodat vleermuizen hierin kunnen schuilen. Omdat de tocht als thema ‘Het kanaal ten tijde van WOII’ genoemd was werd er ook uitgebreid ingegaan op de draai- en spoorbruggen die zich op dit traject bevonden. Bij de aanleg van het kanaal in 1846 waren er aanvankelijk drie bruggen in Pelt en vanaf 1865 een spoorbrug. De bruggen werden op 10 mei 1940 in de vroege ochtend opgeblazen door de Duitsers. Bij het monument aan het kanaal te Sint-Huibrechts-Lille werd het verhaal verteld van de bevrijding in september 1944 met als codenaam ‘Hurry On’ als onderdeel van de in Lommel gestarte operatie ‘Market Garden’. De brug van Sint-Huibrechts-Lille werd op 10 september 1944 opgeblazen. Kort daarna verzamelden zich 50.000 voornamelijk Britse soldaten met zwaar materieel en moesten zo snel mogelijk over het kanaal gebracht worden om zich aan te sluiten op de Market Garden operatie. Dat gebeurde op 18 september. Hier sneuvelden een aantal Britse soldaten. Het juiste aantal is niet bekend maar in het bataljon verslag wordt gesproken over 70 gewonden en doden. Het monument naast het kanaal is symbolisch gemaakt in een V-vorm voor het Engelse Victory en in het Nederlands voor vrijheid en vrede. 

Door Ben Ieven