Poort der bevrijding

PELT – Wanneer je fietsknooppunten volgt of uitstippelt in het grensgebied tussen Pelt (Wulp) en Lommel kom je met een beetje toeval of juist heel bewust net over de grens op een weg richting Bergeijk terecht. Om dan terug richting België te rijden passeer je langs de Nederlandse N69 een tankstation van ‘Tamoil’. Sinds september is naast dit station en naast het fietspad een monument geplaatst dat de gesneuvelde soldaten van de operatie Market Garden herdenkt.

Door Ben Ieven

Sinds 1994 al stond dit monument een beetje onopvallend aan de overzijde van de weg maar is nu sinds september 2022 op verzoek van de grondeigenaar verhuisd naar de huidige plaats. Tijdens deze operatie wilden geallieerden vanuit Leopoldsburg via Lommel de grote rivieren in Nederland oversteken. Het doel was om via luchtlandingstroepen in een bliksemsnelle aanval de bruggen over de Maas, het Maas-Waalkanaal, de Waal en de Rijn te veroveren zodat grondtroepen konden doorstoten naar het IJsselmeer. In de weg daar naartoe moesten ook kleinere bruggen veroverd worden waaronder de brug over de Dommel in Sint-Oedenrode. Zo werd vervolgens ook een gebied waaronder Valkenswaard en Eindhoven bevrijd in de tocht naar deze rivier-overgangen. In Arnhem echter werden de soldaten verrast door een overmacht aan Duitse pantsertroepen en moesten ze zich onder zwaar verlies terugtrekken. Die gevechten zijn vooral bekend onder het grote publiek door de film ‘Een brug te ver’. Het aantal verloren geallieerde manschappen tijdens Market Garden was zeer groot, zelfs groter dan tijdens de invasie in Normandië. Door deze mislukking heeft de oorlog in het Noorden en Westen van Nederland nog een half jaar langer geduurd en geleid tot de zogenaamde hongerwinter. Bij het monument in Bergeijk staat een luisterzuil die door middel van een draaimechaniek van stroom voorzien kan worden om het verhaal zo te kunnen beluisteren. Hierop wordt informatie verteld over het monument en de geschiedenis ervan. De tekst op de gedenksteen luidt:  ‘Bergeijk Poort der Bevrijding. Op 11 september 1944 zette hier de eerste geallieerde verkenningseenheid – het Second Household Cavalry Regiment – voet op Nederlandse grond. 17 september volgde de doorstoot in het kader van Market Garden. Van 20 op 21 september kwam de Koninklijke Nederlandse Brigade Prinses Irene langs deze poort terug in het vaderland 1944-1994.” Voor wie nog meer te weten wilt komen over de Market Garden Operatie is er in Best een interessant en redelijk groot museum met een erg grote collectie (www.bevrijdendevleugels.nl). Het museum genaamd ‘Bevrijdende Vleugels’ herbergt een bijzondere collectie rupsvoertuigen, vliegtuigen (waar je in kan gaan) en wapentuig dat daadwerkelijk tijdens deze operatie gebruikt is. Niet toevallig ligt dit museum op het terrein in het gebied waar op 17 september 1944 luchtlandingen voor deze operatie plaatsvonden.