De kerststal van Achel

ACHEL – Al vele jaren staat in het centrum van Achel in de muziekkiosk naast de kerk een bijzondere kerststal. Bijzonder, omdat je zulke beelden nergens ziet, én, omdat ze door Achelse vrouwen zijn vervaardigd. Dit jaar bestaat de beeldengroep precies twintig jaar, dus tijd om de kerststal extra in de schijnwerpers te zetten.

Tekst en beeld: Evert Meijs

“Wie de kerststal precies gemaakt heeft weet ik niet. Maar vroeger was hier in  Achel de K.A.V., wat nu Femma is. De K.A.V. (Katholieke Arbeiders Vrouwen) had vroeger in de parochiezaal een kersthappening of een soort kerstmarktje. Daar hoorde ook een kerststallentocht bij. Zodoende is de kerststal op de kiosk ontstaan. En toen de K.A.V. ophield te bestaan, heeft de Landelijke Gilde van Achel het kerststalgebeuren overgenomen.” Aan het woord is Francis Vranken, bestuurslid van de Landelijke Gilde Achel. Francis denkt dat hij met zes of zeven leden toch al zeker zeven of acht jaar de kerstgroep op de kiosk installeert. “De zaterdag na Sinterklaas bouwen we de kerststal op en kort na Driekoningen wordt hij weer afgebroken.” Gedurende het jaar staan de grootste stukken bij een boer in de Hoek, en de beelden staan volgens Francis in de kelder van serviceflatgebouw De Lier. 

Francis Vranken vertelt bovendien dat de gemeente elk jaar voor kerstbomen zorgt om de kiosk verder op te sieren. “Verlichting en dergelijke komt van onszelf.” Hij is blij dat er tot nu toe geen sprake van vandalisme is geweest. “Ik vind wel dat je de K.A.V. moet vernoemen, want die zijn er mee begonnen. Hen voorbij lopen en wij met de pluimen gaan lopen, dat hoeft niet.” Francis verstrekt het telefoonnummer van Marie-Josée van Hertum en zij blijkt waarachtig de juiste persoon te zijn om meer te vertellen over de kunstwerken in de Achelse muziektempel. En inderdaad start ze haar verhaal met een Achels kerstdorp, dat jaarlijks vanuit het K.A.V.-bestuur werd georganiseerd, met een concert en een maaltijd. Marie-Josée: “De hele parochiezaal was dan omgetoverd in een kerstdorp. De opbrengst van alle activiteiten werd dan bestemd voor de missionarissen. Het was heel veel werk, maar wel heel mooi.”

Power-Tex en Paperpoltechniek

De gemeente verstrekt kerstbeeldjes, die een plaats krijgen in de kiosk. “Maar die waren zo klein. Mijn collega Marleen Moors en ik hadden een cursus gevolgd om met Power-Tex, een textielverharder, figuren te maken, en daarna middels de paverpoltechniek die typische metaalkleur te geven. Marleen maakte een klein proefbeeldje en zo ontstond het idee om grote kerstbeelden te gaan maken”, aldus Marie-Josée, die samen met enkele andere naar de gemeente gaat en burgemeester Meeuwissen vraagt of zij die beelden mogen maken voor de gemeenschap. “De gemeente zou de materialen betalen en wij zouden er met drie personen aan gaan werken.” De man van Marleen zet een plastic buis in een grote betonnen voet en daar omheen wordt opvulling aangebracht en nadien textiel gedrapeerd, gedrenkt in de Power-Tex. Gaandeweg worden de beelden steeds levensechter en door steeds te blijven uitproberen ontstaat een heuse kerstgroep. “In een hobbywinkel kochten we kunststof hoofden en daar deden we stof overheen. Alles werd in de zomer gemaakt in Sint-Huibrechts-Lille in een lege stal. We konden onze werkstukken ook gewoon laten staan als we naar huis gingen. Eén of twee keer per week werkten we er aan: Marleen Moors, haar man Edgard van Hertum, Annemie Stienaers en ik.” 

In 2002 in de GoednieuwsKrant

De burgemeester is in 2002 aanwezig bij de officiële opening. Op de vraag of er aan de beelden ooit iets veranderd is, zegt Marie-Josée : “Oorspronkelijk had Sint-Jozef het Kerstkindje op zijn schoot en de kribbe was leeg. Maar vandalen hebben Sint-Jozef vernield en toen hebben we een nieuwe gemaakt en het Kindje in de kribbe gelegd.” Ze herinnert zich dat in december 2002 in de GoedNieuwsKrant al eens aandacht aan de kerstgroep werd besteed. De daarop volgende jaren zetten de dames de kerststal weer op in de kiosk, met behulp van hun partners. Alles stond toen opgeslagen in de kelder van het Achelse OCMW-gebouw. “Toen de K.A.V. stopte, vonden we dat dit niet verloren mocht gaan en heeft de Landelijke Gilde het overgenomen.” Marie-Josée is trots op de Achelse kerststal. “Nu het al twintig jaar mee gaat, en gemaakt is met zo weinig ervaring, dan zijn we wel fier op het resultaat.”  Een aantal kleurenfoto’s uit het archief van Marie-Josée laat zien hoe de beelden exact gemaakt werden. Rest haar te vermelden dat de dames van het vroegere K.A.V.-bestuur nog iedere eerste dinsdag van de maand bijeenkomen voor een koffie en een gezellige babbel, deze week natuurlijk over de kerststal.