Werken aan Warmbeek afgerond

ACHEL/VALKENSWAARD – Aan weerszijden van de grens tussen Nederland en België is en wordt er gewerkt in het beekdal van de Tongelreep. Daardoor kronkelt het gelijknamige riviertje, dat in Vlaanderen de Warmbeek heet, straks weer als vanouds door het landschap. De werkzaamheden aan het Belgische deel werden eind vorig jaar afgerond. Dit werd afgelopen zaterdag gevierd met publiekswandelingen en een officiële inhuldiging bij de Achelse Kluis in Achel.

Roy de Leijer

Via Achel verlaat de Warmbeek België om vervolgens bij Valkenswaard Nederland binnen te stromen als de Tongelreep. Via Aalst komt het riviertje in Eindhoven bij de Dommel samen. Het publiek kon zaterdagmiddag aan weerszijden van de grens, in Achel en Valkenswaard, een kijkje nemen bij twee beekherstelprojecten in de vallei van de Tongelreep. Medewerkers van Waterschap De Dommel gaven samen met hun collega’s van de Vlaamse Milieu Maatschappij uitleg over de (afgeronde) werkzaamheden. 

Ook waren er wandelingen in zowel het Vlaamse als het Nederlandse deel.

Eerder op de dag was er een officieel markeringsmoment bij de Achelse Kluis waarbij onder anderen de Belgisch-Limburgse gouverneur Jos Lantmeeters, burgemeester Theo Schuurmans van Hamont-Achel en watergraaf Erik de Ridder, voorzitter van het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur van Waterschap De Dommel aanwezig waren.

Zij staken allemaal de loftrompet over het project, waardoor de Warmbeek ter hoogte van de Achelse Kluis in Hamont-Achel weer door het landschap slingert. In 2022 rondde de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) de werken af.

Volgens provinciegouverneur Lantmeeters heeft ‘het schoonste riviertje van Vlaanderen’ een bijzonder plekje in het waterbeleid. Volgens hem draagt het opnieuw laten hermeanderen van de Warmbeek onder meer bij aan de doelstellingen van de Blue Deal, het plan dat de Vlaamse regering in de zomer van 2020 lanceerde in de strijd tegen waterschaarste en droogte.

Dat het riviertje nu opnieuw kronkelt is volgens burgemeester Schuurmans niet alleen het resultaat van een goede visie, maar ook door het gesprek aan te gaan met landbouwers en gebruikers in het gebied. Schuurmans: “Wel hebben we nog een wens, namelijk een soort platform waarop bezoekers de meandering vanuit de lucht kunnen bekijken. Dit draagt bij aan de beleving.” Hij verwacht dat een dergelijk platform bovendien de drang verminderd om in het gebied te gaan wandelen.

Over een lengte van 1,7 kilometer liggen er nieuwe meanders die de waterloop 700 meter langer maken. Door de oorspronkelijke structuur vanaf de ‘Gekke brug’ tot de grens met Nederland te herstellen, kan de vallei meer dan 10.000 kubieke meter extra water bergen: het equivalent van vier olympische zwembaden. 

Door meer dan 2 kilometer grachten in het projectgebied ondieper te maken of te dempen, blijft water dat tijdens natte periodes valt langer in de vallei. Zo is het ook in droge periodes beschikbaar en kan het gebied weer als spons functioneren, wat de biodiversiteit versterkt. 

De afwisseling van zacht hellende binnenbochten en steilere buitenbochten herstelt het stromend karakter. Dit heeft een positief effect op zowel de structuurkwaliteit als de biologische kwaliteit van het water. Ook zeldzame planten en vissen, zoals de Europees beschermde beekprik profiteren hiervan.

De VMM voerde het project uit in samenwerking met het Agentschap voor Natuur en Bos en de Achelse Kluis op wiens gronden de werken plaatsvonden. De VMM kon ook rekenen op financiële steun van het Visserijfonds, op voordracht van de provinciale visserijcommissie Limburg. 

Aan Nederlandse zijde, net over de grens, voert Waterschap De Dommel, samen met verschillende partners, momenteel soortgelijke werken uit aan de Tongelreep. Na de bouwvak in augustus wordt er door het waterschap gestart met het beekherstel achter de Achelse Kluis. Daar wordt de rechtgetrokken Tongelreep over een lengte van zo’n 300 meter onder handen genomen. Hiermee worden de Nederlandse en Vlaamse projecten aan elkaar gekoppeld. Voor de uitvoering van een volgende fase van het project is het waterschap nog in afwachting van een uitspraak van de Raad van State in Den Haag.

Met de activiteiten van afgelopen zaterdag werd ook het startschot gegeven voor de Vlaamse Waterdagen, een campagne van de VMM die burgers aanzet tot meer waterbewustzijn. Van 18 tot 26 maart organiseren lokale verenigingen, steden en gemeenten overal in Vlaanderen tal van wateractiviteiten. Gedurende de Vlaamse Waterdagen is het mogelijk om zes audiofragmenten beluisteren die langs de Warmbeek liggen. De fragmenten zijn geplaatst op bestaande wandellussen van de stad Hamont-Achel, met De Achelse Kluis, Domein de Bever en ’t Mulke als startlocaties. Wandelaars kunnen een wandellus kiezen of lussen combineren. De meeste fragmenten zijn ook met de fiets te ontdekken. Meer info: waterdagen.be/activiteiten.