Film en tentoonstelling Zondebokken

PELT – Vorige maandag en dinsdag werd in cc Palethe de film ‘Zondebokken’ vertoond. Dit werd georganiseerd door Bosland Cinema. De film is gemaakt door regisseur Rocky Grispen uit Maaseik. Meer dan 150 acteurs uit Belgisch en Nederlands Limburg werkten hieraan mee. Er wordt in de ondertitelde film grotendeels Limburgs dialect gesproken. Het dialect situeert zich niet vanuit een bepaalde plaats, elk dorp heeft immers een eigen dialect, maar komt uit diverse plaatsen in Limburg. 

De film gaat over de dievenbende ‘de Bokkenrijders’ die een belangrijk deel uitmaken van de Peltse geschiedenis. Straten, verenigingen en horecazaken zijn er dikwijls naar vernoemd. De genadeloze bestrijder van die bende was drossaard Joannes Mattheus Clercx (1759-1840). Hij woonde in het domein Hobos te Overpelt waar bovendien ook een deel van de film is opgenomen. Hij was afkomstig uit een bekende teutenfamilie van Eksel. Hij was actief rond 1790 en werkte voor de prins-bisschop van Luik voor gans Noord-Limburg. Deze streek werd onveilig gemaakt door een aantal dievenbendes waaronder dus de zogenaamde Bokkenrijders. Zij pleegden overvallen, inbraken en afpersingen. Hun doelwitten waren voornamelijk boerderijen, kerken en pastorijen. 

De drossaard heeft tientallen bendeleden en waarschijnlijk ook onschuldigen (te)snel veroordeeld en laten ombrengen. In vijf jaar tijd was de hele Bokkenrijdersbende opgedoekt. De meeste van de 57 vermeende bokkenrijders werden opgehangen, onthoofd of op de brandstapel gelegd. In de hele regio zijn gedurende de jaren voor en na drossaard Clerckx ook honderden personen die verdacht waren van lidmaatschap van een bende berecht, vervolgd, veroordeeld of gevlucht als gevolg van de harde vervolging door de schouten en schepenen van verschillende plaatsen in deze regio. Tijdens de twee dagen dat de film vertoond werd was in cc Palethe een kleine tentoonstelling ingericht met onder meer de originele degen van drossaard Clercx. De degen was tot 2010 in het bezit van Marie-Anne Wilsens die toen overleden is en de laatste bewoonster was van landgoed het Hobos. In 2013 schonk haar familie de degen aan ‘het Genoodschap’ van (Over)Pelt. Leerlingen van WICO campus TIO hebben er een mooie presentatiekist voor  gemaakt. Verder was er in de foyer van cc Palethe ook een duplicaat te zien van een schilderij van drossaard Clerckx en lagen er onder glas enkele goed bewaarde originele verslagen van processen en overhoringen van vermeende Bokkenrijders. Het is sinds 2015 geleden dat de degen nog publiek getoond werd. Het zou zelfs een idee kunnen zijn om zulk bijzonder object permanent in een publieke ruimte tentoon te stellen. Denk hierbij maar aan de Bib, het gemeentehuis of cc Palethe. Dat de film een succes kent in Limburg was te verwachten, Palethe was twee dagen compleet uitverkocht. Maar ook in bioscopen buiten Limburg, onder andere in Antwerpen zal de film vertoond worden.