Manu Schoofs zet miniatuur-molen in werking

HAMONT – Zaterdagmiddag is het druk in de Napoleonsmolen. Onder luid applaus wordt een maquette van de molen officieel in werking gesteld door de bouwer Manu Schoofs uit Houthalen-Helchteren.

Tekst en beeld Evert Meijs

Zon, wolken en regen wisselen elkaar zaterdag regelmatig af. De temperatuur is laag en de zuidwestenwind is wisselvallig, waardoor de wieken van de Napoleonsmolen af en toe draaien en dan weer stilstaan. Binnen is het een drukte van belang. De vijf mulders zijn herkenbaar aan hun vakkleding, maar ook collega’s uit de omgeving geven acte de présence in werkuniform. Enkele tientallen gasten zijn bijeen om getuige te zijn van de officiële presentatie van het driedimensionale model van de Hamonter molen. 

Houtdraaiersvereniging
Het draait deze middag allemaal om de heer Manu Schoofs (ook wel Mani genoemd) uit Houthalen-Helchteren. Samen met zijn familie is hij afgereisd naar de Dr. Mathijsenstraat 1 om zijn creatie -de Napoleonsmolen op schaal- te presenteren aan het publiek. Hij is zichtbaar trots op zijn kunstwerk en vertelt maar al te graag over de maquette. Op de vraag waarom een man uit Houthalen-Helchteren een schaalmodel maakt van een molen uit Hamont, zegt hij: “Ik woonde vroeger in Bladel honderd meter van de molen. Die molen heeft me altijd geïnteresseerd, vooral ook vanwege de techniek. Tijdens een Limburgse molendag van zo’n tien jaar geleden heb ik hier alle molens bezocht. Als lid van de houtdraaiersvereniging vertelde ik op een bijeenkomst dat ik wel een ouderwetse molen zou willen namaken met alle tandwielen en zo.” Manu vindt één windmolen erg intrigerend, maar weet niet meer waar die staat. “Harrie Donné, een collega uit Hamont, hoort me aan en zegt: dát is de molen van Hamont. Ik ken daar wel mensen.” Zo wordt ’n eerste contact gelegd met de mulders van de Napoleonsmolen.

Eén van de gastheren, mulder Harrie Meeuwissen, bestijgt de trap naar de meelzolder en halverwege de opgang neemt hij het woord. “Ik ben blij met de goede opkomst. Dan kunnen we kort bijeen staan, want dat geeft warmte. Beste Manu, om u draait vandaag het verhaal, en eveneens om Harrie Donné, die eigenlijk het begin van deze historie is.” Dan gaat Harrie Meeuwissen namens de vijf mulders van Hamont nader in op het tot stand komen van de maquette. “Je bent iemand met wie je snel vriendschap sluit, maar elke keer als je kwam met je vouwmeter, stukske papier en potlood, we moeten dat nu in deemoed erkennen, geloofden wij daar niet direct in.” Maar na het verstrijken van enkele maanden en het fronsen van wenkbrauwen komt de houtdraaier met de eerste tandwielen aangezet en vraagt hij of de mulders de maquette zouden willen hebben zodra die klaar is. Niemand roept -volgens Harrie- volmondig ja, maar na een bezoek aan Houthalen is iedereen laaiend enthousiast. “Ze zeiden: áánnemen, vlug áánnemen die maquette. Heel hartelijk dank, Manu, we zijn er heel blij mee!” Het publiek geeft een welgemeend applaus. Ook de zus van de bouwer wordt in de dank betrokken, omdat zij de zeilen maakte.

Blij en dankbaar
Deze middag maakt het molenaarsteam een plechtig momentje van de ingebruikstelling van het opengewerkte schaalmodel. Met een druk op de knop begint de molen te draaien. Iedereen is verwonderd als het gevlucht zich in beweging zet. Burgemeester Tom Cox: “Uiteraard zijn wij als stad blij en dankbaar voor deze maquette. Een stuk dat uiteraard hier thuishoort. Ik hoor een speciale tik in de molen, daar is goed over nagedacht, begrijp ik.” Hij doelt op de mechaniek om het graan-schuddebakje op en neer te laten schudden, dat in het echt ook een regelmatig tikkend geluid maakt. Manu (88) krijgt een mooi geschenk aangeboden met allerlei lokale producten daarin. Vervolgens wordt het glas geheven.

Manu vertelt vervolgens: “Eerst dacht ik de wieken van hout te maken. Maar als er eens iemand tegenaan stoot komt er schade. Ik probeerde pvc, maar dat werd te slap en nu zijn ze van staal, het hekwerk is uitgesneden door een neef die een laserbedrijf heeft.” Op een tafel liggen enkele houten tandwielen. Manu: “Die wielen waren niet naar mijn zin vanwege verkeerde berekeningen. Maar het moet goed zijn, dus ik maakte nieuwe.” Al met al  kan de houtbewerker niet snappen hoe molenbouwers zoveel eeuwen geleden zonder computer en zonder allerlei gereedschappen zo’n windmolen hebben kunnen bouwen. “De tandwielen maakte ik met behulp van een distributieriem uit een auto. Daar knipte ik zoveel tanden af, deed dat om een houten wiel, zette dat op een draaibank en kon dan gaatjes gaan boren. Zo kreeg ik de juiste maat voor de tanden in de wielen.” 

Educatieve aanvulling
Intussen is Manu, door het frequente bezoek aan de molen, al aardig vertrouwd met de vaktermen en de namen van de verschillende onderdelen van de molen. Geroutineerd praat hij over het vangwiel, het spoorwiel, de maalstenen, het kroonwiel, stormplanken en de galg. Bij de tandwielen ligt een rol met papieren: de bouwtekeningen van de Napoleonsmolen, die allemaal gedigitaliseerd zijn.

De Napoleonsmolen heeft sinds deze week een geweldige educatieve aanvulling gekregen waar vooral ook bezoekers die geen trappen kunnen klimmen, blij mee zullen zijn.

“Ze zouden ‘m in Bokrijk graag gehad willen hebben, maar ik had hem nou eenmaal aan Hamont beloofd”, zo besluit Manu Schoofs.