Oktober, een prachtige en mooie herfsttijd is aangebroken. Oktober is een belangrijke maand in de tuin en de natuur. Bossen en parken veranderen in een prachtig schouwspel van herfstkleuren en paddenstoelen. In de tuin echter is het nu een gunstige planttijd. Planten die in het voorjaar “vergeten” zijn, komen deze maand aan de beurt. De bodem is nog warm van de zomer en de herfstregens zorgen voor een perfecte start van de nieuwe wortels. De natuur in oktober is een voorbereiding op de komende winterrust. Vele vogels staan voor de grote en gevaarlijke reis naar het zuiden. Diverse soorten zoals de koekoek, nachtzwaluw en gierzwaluw zijn al veel eerder vertrokken.
Op een mooie dag met gunstige wind, is het altijd uitkijken naar grote groepen kraanvogels. Luid trompetterend vliegen ze in een V-formatie naar Zuid-Frankrijk of Noord-Spanje naar hun overwinteringgebieden. Ze verblijven er vaak met tienduizenden vogels tegelijk. Oktober staat bekend om haar fraaie herfstkleuren, loofbomen verkleuren naar diep rood, goud en oranje. Struiken zoals lijsterbes, meidoorn, gele kornoelje hangen vol met bessen, die een cruciale voedselbron vormen voor vogels zoals merels en lijsters. Lijsterachtigen zoals de koperwiek en kramsvogel weten deze bessen ook te waarderen. Deze vogels komen vanuit het hoge noorden hier overwinteren.
Paddenstoelen te over, door de combinatie van vocht en dalende temperaturen schieten paddenstoelen overal uit de grond. De paddenstoelen zijn eigenlijk de “bloemen” van deze groep schimmels, zij dragen de sporen die voor de verspreiding van de soort zorgen. We hebben buisjes- en plaatjes zwammen. Boleten zijn buisjeszwammen, de welbekende vliegenzwam is een plaatjeszwam. Diverse dieren zoals egels en eekhoorn zijn volop in beweging. Egels zoeken dikke lagen bladeren op om hun winterslaap voor te bereiden. Eekhoorns leggen wintervoorraden aan, net als Vlaamse gaaien. Vaak vinden we kiemende eikels in onze tuin in het volgend voorjaar, verstopt door deze prachtige vogel.
Oktober is de ideale maand om de basis te leggen voor een prachtige lente. Het is nu het juiste moment om bloembollen zoals tulpen, narcissen en krokussen te planten voor kleur in de vroege lente. Het verhuizen of scheuren van bestaande vaste planten kan nu uitstekend. Winterklaar maken van de tuin betekent niet alles kort knippen of alle bladeren weggeblazen met zo’n luidruchtig apparaat waar de hele buurt last van heeft. Snoei liever geen voorjaarsbloeiers (zoals forsythia), omdat je dan de bloemknoppen voor volgend jaar wegknipt. Vermijd ook zware snoei bij bomen om te voorkomen dat ze gaan ‘bloeden’ of gevoelig worden voor schimmels. Snoei dus alleen wat strikt noodzakelijk is. Een te nette tuin is niet goed voor de biodiversiteit. Laat de natuur een beetje haar gang gaan, veel dieren zullen het weten te waarderen. Hark wel de bladeren van het gazon om verstikking te voorkomen. Gooi ze niet weg, maar veeg ze in de borders. Dit dient als natuurlijke isolatielaag voor planten en als schuilplaats voor vele insecten, merels doen niets liever dan de hele winter door bladeren omgooien op ziek naar voedsel.
Knip afstervende planten niet direct af. Zaaddozen sieren de wintertuin en bieden voedsel aan vogels. Vorstgevoelige dahlia’s en gladiolen worden gerooid na de eerste nachtvorst en worden bewaard op een droge en vorstvrije plek. Regelmatig controleren op rotting en schimmels. Zolang het weer redelijk blijft, zal het gras van het gazon blijven groeien, maaien kan vaak nog tot eind oktober of begin november. Soms geeft men een speciale herfstmeststof om het gras te sterken tegen de kou. In de tuin werken met een fraai herfstzonnetje is een fijne bezigheid. Of bladeren schoppen in het bos op een mooie zondag.
De herfst kondigt rust aan in de tuin en in de natuur. De tuinwerken worden minder, we kunnen ook meer onze rust gaan nemen. Genieten van overheerlijke stoofpotten of zelfgemaakte pompoenensoep. Smakelijk en geniet van deze fraaie maand.
Groetjes Gert-Jan.



